🔖 ブックマーク機能はLINEログインで利用できます 💬 AIブッダに相談
10,029
偈句数
9,999
日本語訳あり
9,982
パーリ原文
経典 19
テーマ 20
該当 10,029
すべて 智慧 4354 老い 931 苦しみ 772 正念 695 怒り 356 執着 350 350 業・因果 346 幸せ 337 自己 244 人間関係 243 家族 234 不安 168 仕事 165 渇愛 147 慈悲 115 無常 111 孤独 45 43 感謝 23
vinaya 2606 中部経典 2117 長部経典 1357 相応部経典 1136 増支部経典 857 jataka 563 スッタニパータ 522 ダンマパダ(法句経) 426 テーラガーター 211 テーリーガーター 68 クッダカパータ 57 イティヴッタカ 54 ウダーナ 34 金剛経 5 維摩経 5 般若心経 4 法華経 4 涅槃経 2 AN 1
智慧 vinaya 趣旨一致
Tena kho pana samayena manussā saṅghaṁ uddissa maṇḍape paṭiyādenti, santhare paṭiyādenti, okāse paṭiyādenti. Chabbaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ antevāsikā bhikkhū— “saṅghikaññeva bhagavatā yathāvuḍḍhaṁ anuññātaṁ, no uddissakatan”ti buddhappamukhassa saṅghassa purato purato gantvā maṇḍapepi pariggaṇhanti, santharepi pariggaṇhanti, okāsepi pariggaṇhanti— “idaṁ amhākaṁ upajjhāyānaṁ bhavissati, idaṁ amhākaṁ ācariyānaṁ bhavissati, idaṁ amhākaṁ bhavissatī”ti. Atha kho āyasmā sāriputto buddhappamukhassa saṅghassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā maṇḍapesu pariggahitesu, santharesu pariggahitesu, okāsesu pariggahitesu, okāsaṁ alabhamāno aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya ukkāsi. Āyasmāpi sāriputto ukkāsi. “Ko etthā”ti? “Ahaṁ, bhagavā, sāriputto”ti. “Kissa tvaṁ, sāriputta, idha nisinno”ti?
そのころ、人々は僧伽(サンガ)のために、東屋(まんだぺ)を設け、座具(さんたれ)を整え、場所を用意していた。六群比丘(チャッバッギヤ)の弟子である比丘たちは、「世尊が許可されたのは、僧伽に属するものを古参の順に使うことであって、特定の者のために設けられたものではない」と言いながら、仏陀を先頭とする僧伽に先んじて前へ前へと進み出て、東屋をも占有し、座具をも占有し、場所をも占有した。「これはわれらの和尚(うじじゃーや)のものとなるであろう、これはわれらの師匠(あーさりや)のものとなるであろう、これはわれらのものとなるであろう」と。 さて、尊者サーリプッタは、仏陀を先頭とする僧伽の後から後から進んでいったが、東屋はすでに占有され、座具もすでに占有され、場所もすでに占有されていたので、場所を得ることができず、ある一本の樹の下に座った。 そのとき世尊は、夜の明け方に起き上がって咳払いをされた。尊者サーリプッタもまた咳払いをした。「そこにいるのは誰か」と。「世尊よ、私、サーリプッタでございます」と。「サーリプッタよ、そなたはいかなるゆえにここに座っているのか」と。
副テーマ: teaching
導線タグ: 上司,将来,対人恐怖,罪悪感
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Sace ācariyassa diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti, antevāsikena vivecetabbaṁ, vivecāpetabbaṁ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace ācariyo garudhammaṁ ajjhāpanno hoti, parivāsāraho, antevāsikena ussukkaṁ kātabbaṁ— kinti nu kho saṅgho ācariyassa parivāsaṁ dadeyyāti. Sace ācariyo mūlāyapaṭikassanāraho hoti, antevāsikena ussukkaṁ kātabbaṁ— kinti nu kho saṅgho ācariyaṁ mūlāya paṭikasseyyāti. Sace ācariyo mānattāraho hoti, antevāsikena ussukkaṁ kātabbaṁ— kinti nu kho saṅgho ācariyassa mānattaṁ dadeyyāti. Sace ācariyo abbhānāraho hoti, antevāsikena ussukkaṁ kātabbaṁ— kinti nu kho saṅgho ācariyaṁ abbheyyāti. Sace saṅgho ācariyassa kammaṁ kattukāmo hoti, tajjanīyaṁ vā niyassaṁ vā pabbājanīyaṁ vā paṭisāraṇīyaṁ vā ukkhepanīyaṁ vā, antevāsikena ussukkaṁ kātabbaṁ—
もし師(ācariya)に邪見(diṭṭhigata)が生じたならば、弟子(antevāsika)はこれを論じ諭し、翻意せしめ、あるいは法話(dhammakathā)をもって師に対すべきである。もし師が重罪(garudhamma)を犯し、波利婆沙(parivāsa)に値するならば、弟子は努め励むべきである——「いかにして僧伽(saṅgha)は師に波利婆沙を与えるであろうか」と。もし師が本日治(mūlāyapaṭikassana)に値するならば、弟子は努め励むべきである——「いかにして僧伽は師を本日治に付するであろうか」と。もし師が摩那埵(mānatta)に値するならば、弟子は努め励むべきである——「いかにして僧伽は師に摩那埵を与えるであろうか」と。もし師が出罪(abbhāna)に値するならば、弟子は努め励むべきである——「いかにして僧伽は師を出罪せしめるであろうか」と。もし僧伽が師に対して羯磨(kamma)を行わんとするとき——すなわち、呵責羯磨(tajjanīya)、依止羯磨(niyassa)、駆出羯磨(pabbājanīya)、下意羯磨(paṭisāraṇīya)、挙罪羯磨(ukkhepanīya)のいずれかを——弟子は努め励むべきである——
副テーマ: teaching
導線タグ: 許し
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
智慧 vinaya 趣旨一致
So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So tadaheva akaraṇīyo pakkamati. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So tadaheva sakaraṇīyo pakkamati. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So dvīhatīhaṁ vasitvā akaraṇīyo pakkamati.
その住処(āvāsa)へ赴くにあたり、〔途中の〕外の地においてウポーサタ(uposatha、布薩)を行い、雨安居の初日に精舎(vihāra)に入り、臥坐具(senāsana)を整え、飲料水と用水を備え、僧房の庭を掃き清める。そして彼は、その当日に、なすべき用事なくして〔その住処を〕去ってしまう。比丘たちよ、その比丘には前安居(purimikā)は成立しないとみなされ、かつ〔安居を〕承諾したことについて突吉羅(dukkaṭa)の罪を犯すことになる。 また比丘たちよ、ここに或る比丘が前安居をもって雨安居(vassāvāsa)を承諾していたとする。その住処へ赴くにあたり、〔途中の〕外の地においてウポーサタを行い、雨安居の初日に精舎に入り、臥坐具を整え、飲料水と用水を備え、僧房の庭を掃き清める。そして彼は、その当日に、なすべき用事があって〔その住処を〕去ってしまう。比丘たちよ、その比丘には前安居は成立しないとみなされ、かつ〔安居を〕承諾したことについて突吉羅の罪を犯すことになる。 また比丘たちよ、ここに或る比丘が前安居をもって雨安居を承諾していたとする。その住処へ赴くにあたり、〔途中の〕外の地においてウポーサタを行い、雨安居の初日に精舎に入り、臥坐具を整え、飲料水と用水を備え、僧房の庭を掃き清める。そして彼は、二日あるいは三日を過ごしたのち、なすべき用事なくして〔その住処を〕去ってしまう。
副テーマ: wisdom,karma,mindfulness,attachment
導線タグ: 規律,約束を守る,責任感,誠実さ,行動の一貫性,戒律,修行
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Atha kho so taruṇapasanno mahāmatto ujjhāyati khiyyati vipāceti— “kathañhi nāma bhadantā mayā nimantitā aññassa bhojjayāguṁ paribhuñjissanti, na cāhaṁ paṭibalo yāvadatthaṁ dātun”ti kupito anattamano āsādanāpekkho bhikkhūnaṁ patte pūrento agamāsi—“bhuñjatha vā haratha vā”ti. Atha kho so taruṇapasanno mahāmatto buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ taruṇapasannaṁ mahāmattaṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho tassa taruṇapasannassa mahāmattassa acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṁ, ahu vippaṭisāro— “alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ; yohaṁ kupito anattamano āsādanāpekkho bhikkhūnaṁ patte pūrento agamāsiṁ—‘bhuñjatha vā haratha vā’ti. Kiṁ nu kho mayā bahuṁ pasutaṁ puññaṁ vā apuññaṁ vā”ti? Atha kho so taruṇapasanno mahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
さて、その信仰あつき若き大臣は、心に不満を抱き、嘆き、憤りをあらわにした。「なんと、尊者方は、私が招待したのに、他人の食粥(じきしゅく)を召し上がろうとされる。しかも私には、十分にお供えする力もないではないか」と。怒り、不満を抱き、難癖をつけようとしながら、彼は比丘たちの鉢(はち)を満たして歩いた。「食べるなり、持ち去るなりされよ」と言いながら。 しかるのち、その信仰あつき若き大臣は、仏陀を上首とする比丘僧伽(びくそうぎゃ)を、精妙なる固食(こじき)・軟食(なんじき)をもって自らの手で満足させ、十分に供養し奉り、食事を終えて鉢を下ろされた世尊が傍らに坐しておられると、その傍らに侍坐した。傍らに坐した彼に、世尊は法(ダンマ)の話をもって開示し、勧め励まし、歓喜せしめ、そして座より立ち、立ち去られた。 さて、その信仰あつき若き大臣は、世尊が立ち去られてほどなく、たちまち悔恨(くいこん)が生じ、後悔(こうかい)が生じた。「ああ、私はなんと損失を被ったことか。実に得るところがなかった。ああ、私はなんと得難いものを得そこなったことか。実に善く得ることができなかった。私はかつて怒り、不満を抱き、難癖をつけようとしながら、比丘たちの鉢を満たして歩き、『食べるなり、持ち去るなりされよ』と言ったのだから。はたして私は、多くの福徳(ふくとく)を積んだのであろうか、それとも不善(ふぜん)を積んだのであろうか」と。 そこで、その信仰あつき若き大臣は、世尊のおられるところへ赴いた。赴いて、世尊を礼拝し、傍らに坐した。
副テーマ: teaching
導線タグ: 上司,子育て,後悔,自信,食事,罪悪感
⚠ 出家者向けの文脈,初学者には難しい
智慧 vinaya 趣旨一致
yepi caññe bhikkhū bhaṇḍanakārakā …pe… saṅghe adhikaraṇakārakā te upasaṅkamitvā evaṁ vadanti— “mā kho tumhe, āyasmanto, eso ajesi. Balavābalavaṁ paṭimantetha. Tumhe tena paṇḍitatarā ca byattatarā ca bahussutatarā ca alamattatarā ca. Mā cassa bhāyittha. Mayampi tumhākaṁ pakkhā bhavissāmā”ti. Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattanti. Saṅgho paṇḍukalohitakānaṁ bhikkhūnaṁ tajjanīyakammaṁ karoti. Yassāyasmato khamati paṇḍukalohitakānaṁ bhikkhūnaṁ tajjanīyassa kammassa karaṇaṁ, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
また、争論(bhaṇḍana)を引き起こす比丘たちが……乃至……僧伽の中で諍い事(adhikaraṇa)を起こす比丘たちが、その者のもとに近づいてこう言う。「尊者よ、あなた方はその者に気後れしてはなりません。力と力とを以て論じ返しなさい。あなた方の方が、かの者よりも智慧深く(paṇḍita)、弁才あり(byatta)、多聞にして(bahussuta)、十分な力量をそなえておられる。かの者を恐れることはありません。われらもまた、あなた方の味方となりましょう。」と。そのことによって、いまだ生じていない争論が新たに生じ、すでに生じた争論はますます増大し、広がることとなる。僧伽はパンドゥ・ロヒタカ(paṇḍukalohitaka)の比丘たちに対して訶責羯磨(tajjanīyakamma)を行う。この訶責羯磨を行うことを可とする尊者は黙っておられよ。可としない者は発言せよ。
副テーマ: teaching
導線タグ: 比較,自信,食事
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ udāyī bhikkhu ekaṁ āpattiṁ āpajji sañcetanikaṁ sukkavissaṭṭhiṁ pañcāhappaṭicchannaṁ. So saṅghaṁ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya pañcāhaparivāsaṁ yāci. So parivasanto antarā ekaṁ āpattiṁ āpajji sañcetanikaṁ sukkavissaṭṭhiṁ appaṭicchannaṁ. So saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā appaṭicchannāya mūlāyapaṭikassanaṁ yācati. Saṅgho udāyiṁ bhikkhuṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā appaṭicchannāya mūlāya paṭikassati. Yassāyasmato khamati udāyissa bhikkhuno antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā appaṭicchannāya mūlāyapaṭikassanā, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Dutiyampi etamatthaṁ vadāmi …pe…
# 律蔵 集犍度 第二十六段 これが羯磨文(かつまもん)である。 「諸賢よ、僧伽(サンガ)はわが言葉を聞かれよ。このウダーイー比丘は、故意に精液を漏らすという一つの罪過(āpatti)を犯し、それを五日間秘匿した。彼は、故意に精液を漏らしたその一つの罪過にして五日間秘匿せしものについて、五日間の別住(parivāsa)を僧伽に請うた。彼が別住を行じている最中に、またさらに一つの罪過を犯した。すなわち、故意に精液を漏らすという罪過にして、今度は秘匿しなかったものである。彼は、別住の最中に犯したる、故意に精液を漏らすという一つの罪過にして秘匿せざるものについて、本日(mūlāya)に遡っての出発(paṭikassana)を僧伽に請うているのである。 されば僧伽は、ウダーイー比丘に対して、別住の最中に犯したる、故意に精液を漏らすという一つの罪過にして秘匿せざるものについて、本日に遡っての出発を行ずるものとする。もし尊者方の中で、ウダーイー比丘に対する、故意に精液を漏らすという一つの罪過にして秘匿せざるものについての本日に遡っての出発を、承認される方は黙していられよ。承認されない方は発言されよ。」 再びこの事柄を述べる……(乃至)……
副テーマ: wisdom,karma,self
導線タグ: 規律,過ち,懺悔,やり直し,罰則,共同体のルール,誠実さ
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
tatiyampi etamatthaṁ vadāmi …pe…. Dinno saṅghena itthannāmassa bhikkhuno sativepullappattassa sativinayo. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’ti. Idaṁ vuccati, bhikkhave, adhikaraṇaṁ vūpasantaṁ. Sammukhāvinayena ca sativinayena ca. Kiñca tattha sammukhāvinayasmiṁ? Saṅghasammukhatā, dhammasammukhatā, vinayasammukhatā, puggalasammukhatā …pe… kā ca tattha puggalasammukhatā? Yo ca anuvadati, yañca anuvadati, ubho sammukhībhūtā honti— Kiñca tattha sativinayasmiṁ?
「三度もまた、この事柄を申し上げます……乃至……。憶念毘奈耶(さtivinaya)が、正念完全成就(さtivepullapatta)なる然々の名の比丘に対して、僧伽(saṅgha)より授与されました。これが僧伽の意に適うものであれば、ゆえに黙然たるべし。このことを、このように奉持いたします」と。 比丘たちよ、これを諍事(adhikaraṇa)の静息(vūpasanta)と呼ぶ。すなわち、現前毘奈耶(sammukhāvinaya)と憶念毘奈耶(sativinaya)とによって〔静息したもの〕と。 では、そこにおける現前毘奈耶とは何か。僧伽の現前あること、法(dhamma)の現前あること、律(vinaya)の現前あること、人(puggala)の現前あること……乃至……。そして、そこにおける人の現前とは何か。訴える者と、訴えられる者と、その両者が現前に在ること——。 では、そこにおける憶念毘奈耶とは何か。
副テーマ: teaching
導線タグ: 子育て,許し,食事,罪悪感
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Atha kho āyasmā revato saṅkassā kaṇṇakujjaṁ agamāsi. Atha kho therā bhikkhū saṅkassaṁ gantvā pucchiṁsu— “kahaṁ āyasmā revato”ti? “esāyasmā revato kaṇṇakujjaṁ gato”ti. Atha kho āyasmā revato kaṇṇakujjā udumbaraṁ agamāsi. Atha kho therā bhikkhū kaṇṇakujjaṁ gantvā pucchiṁsu— “kahaṁ āyasmā revato”ti? “esāyasmā revato udumbaraṁ gato”ti. Atha kho āyasmā revato udumbarā aggaḷapuraṁ agamāsi. Atha kho therā bhikkhū udumbaraṁ gantvā pucchiṁsu—
そのとき、レーヴァタ尊者はサンカッサよりカンナクッジャへと赴かれた。そこで長老比丘たちはサンカッサへ行き、「レーヴァタ尊者はいずこにおられるか」と尋ねた。「レーヴァタ尊者はカンナクッジャへ行かれました」との答えであった。そこで長老比丘たちはカンナクッジャへ行き、「レーヴァタ尊者はいずこにおられるか」と尋ねた。「レーヴァタ尊者はウドゥンバラへ行かれました」との答えであった。そのとき、レーヴァタ尊者はウドゥンバラよりアッガラプラへと赴かれた。そこで長老比丘たちはウドゥンバラへ行き、尋ねた――
副テーマ: wisdom,impermanence,mindfulness
導線タグ: 逃避,追いかけられる,居場所,移動,執着しない,距離を置く,捕まらない
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
57. Napabbājetabbadvattiṁsavāra Tena kho pana samayena bhikkhū hatthacchinnaṁ pabbājenti …pe… pādacchinnaṁ pabbājenti …pe… hatthapādacchinnaṁ pabbājenti …pe… kaṇṇacchinnaṁ pabbājenti …pe… nāsacchinnaṁ pabbājenti …pe… kaṇṇanāsacchinnaṁ pabbājenti …pe… aṅgulicchinnaṁ pabbājenti …pe… kaṇḍaracchinnaṁ pabbājenti …pe… phaṇahatthakaṁ pabbājenti …pe…
第五十七節 出家させてはならない三十二の場合 そのころ、比丘たちは手を切断された者を出家させた……(中略)……足を切断された者を出家させた……(中略)……手足を切断された者を出家させた……(中略)……耳を切断された者を出家させた……(中略)……鼻を切断された者を出家させた……(中略)……耳と鼻を切断された者を出家させた……(中略)……指を切断された者を出家させた……(中略)……腱(かかと)を切断された者を出家させた……(中略)……手が蛇の鎌首のように変形した者を出家させた……(中略)……
副テーマ: wisdom,suffering,self
導線タグ: 身体的障害,社会的排除,差別,受け入れられない,コミュニティへの参加,身体の不自由,所属感
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So dvīhatīhaṁ vasitvā sakaraṇīyo pakkamati. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So dvīhatīhaṁ vasitvā sattāhakaraṇīyena pakkamati. So taṁ sattāhaṁ bahiddhā vītināmeti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa.
「比丘たちよ、その比丘には前安居(プリミカー)が成立せず、誓約(パティッサヴァ)においても突吉羅(ドゥッカタ)の罪を犯すことになる。 比丘たちよ、ここにある比丘が、前安居(プリミカー)によって雨安居(ヴァッサーヴァーサ)を誓約したとする。彼はその住処へ赴く途中、外にてウポーサタ(布薩)を行い、前日に精舎(ヴィハーラ)に到着し、臥坐具(センアーサナ)を整え、飲料水と用水とを備え、精舎の庭を掃き清める。彼は二日三日を過ごしたのち、用事があって立ち去る。比丘たちよ、その比丘には前安居(プリミカー)が成立せず、誓約(パティッサヴァ)においても突吉羅(ドゥッカタ)の罪を犯すことになる。 比丘たちよ、ここにある比丘が、前安居(プリミカー)によって雨安居(ヴァッサーヴァーサ)を誓約したとする。彼はその住処へ赴く途中、外にてウポーサタ(布薩)を行い、前日に精舎(ヴィハーラ)に到着し、臥坐具(センアーサナ)を整え、飲料水と用水とを備え、精舎の庭を掃き清める。彼は二日三日を過ごしたのち、七日以内に処理すべき用事(サッターハカラニーヤ)をもって立ち去り、その七日を外において過ごしてしまう。比丘たちよ、その比丘には前安居(プリミカー)が成立せず、誓約(パティッサヴァ)においても突吉羅(ドゥッカタ)の罪を犯すことになる。」
副テーマ: wisdom,karma,mindfulness,attachment
導線タグ: 約束を守れない,途中で諦める,規律,責任感,コミットメント,行動と結果,戒律
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Kataṁ saṅghena paṇḍukalohitakānaṁ bhikkhūnaṁ tajjanīyakammaṁ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti. 1.1. Adhammakammadvādasaka “Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Asammukhā kataṁ hoti, appaṭipucchā kataṁ hoti, appaṭiññāya kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Anāpattiyā kataṁ hoti, adesanāgāminiyā āpattiyā kataṁ hoti, desitāya āpattiyā kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Acodetvā kataṁ hoti, asāretvā kataṁ hoti, āpattiṁ anāropetvā kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca.
「パンドゥカロヒタカ(Paṇḍukalohitaka)なる比丘たちに対する挙罪羯磨(たじゃにーやかんま)が、僧伽によって行われた。僧伽はこれを承認した。ゆえに黙している。かくのごとく、われはこれを保持する。」 「比丘たちよ、三つの特質を具えた挙罪羯磨(tajjanīyakamma)は、非法羯磨(adhammakamma)であり、非律羯磨(avinayakamma)であり、よく鎮静されていないものである。すなわち、現前においてなされていないこと、問いただすことなくなされていること、認知なくしてなされていること—— また比丘たちよ、別の三つの特質を具えた挙罪羯磨もまた、非法羯磨であり、非律羯磨であり、よく鎮静されていないものである。すなわち、罪過なき者に対してなされていること、懺悔によって解消されえない罪過に対してなされていること、すでに懺悔された罪過に対してなされていること—— また比丘たちよ、別の三つの特質を具えた挙罪羯磨もまた、非法羯磨であり、非律羯磨であり、よく鎮静されていないものである。すなわち、告発することなくなされていること、諫暁(かんぎょう)することなくなされていること、罪過を確定することなくなされていること—— また比丘たちよ、別の三つの特質を具えた挙罪羯磨もまた、非法羯磨であり、非律羯磨であり、よく鎮静されていないものである。」
副テーマ: wisdom,relationship
導線タグ: 規律,手続き,公正さ,組織運営,ルール違反,集団の秩序,正当性
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Asaṇṭhahantā bhagavantaṁ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṁ paṭiggahesi, eko āsanaṁ paññapesi, eko pādodakaṁ, eko pādapīṭhaṁ, eko pādakaṭhalikaṁ upanikkhipi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane; nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi. Apissu bhagavantaṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti. Evaṁ vutte, bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca— “mā, bhikkhave, tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha. Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho, odahatha, bhikkhave, sotaṁ, amatamadhigataṁ, ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ— brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā”ti.
〔五人の修行僧たちは〕世尊を引き留めることもなく、進み出て迎えた。ある者は世尊の鉢と衣(はつえ)を受け取り、ある者は座(ざ)を整え、ある者は足を洗う水を用意し、ある者は足台を、ある者は足拭きの布を傍らに置いた。世尊は整えられた座にお座りになり、座るや足をお洗いになった。しかし彼らは世尊に対して、名前で、また「友よ(āvuso)」という呼びかけで話しかけていた。 こうした状況を見て、世尊は五群の比丘(pañcavaggiya bhikkhū)たちにこう仰せになった。 「比丘(bhikkhu)たちよ、如来(tathāgata)に対して名前で、また『友よ』という言葉で呼びかけてはならない。比丘たちよ、如来は応供(arahaṁ)にして正等覚者(sammāsambuddha)である。耳を傾けよ、比丘たちよ。不死(amata)は証得された。われは教え示さん、われは法(dhamma)を説かん。教え示されたとおりに修行するならば、遠からずして——善家の子らが正しく家(家住)を捨てて出家する、まさにその目的である、この上なき梵行(brahmacariya)の完成を——現世において自ら直接知り(abhiññā)、証し、具足して住することになるであろう。」
副テーマ: insight,teaching
導線タグ: 将来,別れ,食事,喪失
⚠ 希死念慮の場面では使わない,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
khujjaṁ pabbājenti …pe… galagaṇḍiṁ pabbājenti …pe… lakkhaṇāhataṁ pabbājenti …pe… kasāhataṁ pabbājenti …pe… likhitakaṁ pabbājenti …pe… sīpadiṁ pabbājenti …pe… pāparogiṁ pabbājenti …pe… parisadūsakaṁ pabbājenti …pe… kāṇaṁ pabbājenti …pe… kuṇiṁ pabbājenti …pe…
〔背中の曲がれる者(khujja)を出家せしめ……〕首に瘤(galagaṇḍa)のある者を出家せしめ……〔身体に刻印(lakkhaṇa)を押された者を出家せしめ……〕鞭打たれし者(kasāhata)を出家せしめ……〔文字を刻まれし者(likhitaka)を出家せしめ……〕象皮病(sīpadī)を患える者を出家せしめ……〔重き病(pāparoga)を持つ者を出家せしめ……〕衆を乱す者(parisadūsaka)を出家せしめ……〔片目の者(kāṇa)を出家せしめ……〕手足の不自由なる者(kuṇi)を出家せしめ……
副テーマ: ignorance
導線タグ: 病気
智慧 vinaya 趣旨一致
Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So dvīhatīhaṁ vasitvā sattāhakaraṇīyena pakkamati. So taṁ sattāhaṁ anto sannivattaṁ karoti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca paññāyati, paṭissave ca anāpatti. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gacchanto bahiddhā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So sattāhaṁ anāgatāya pavāraṇāya sakaraṇīyo pakkamati. Āgaccheyya vā so, bhikkhave, bhikkhu taṁ āvāsaṁ na vā āgaccheyya, tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca paññāyati, paṭissave ca anāpatti.
「比丘たちよ、ここに一人の比丘がいて、前安居(ぷりみか)を誓約していたとする。その比丘が彼の住処(āvāsa)へ向かう途中、外にて布薩(uposatha)を行い、新月の日に精舎(vihāra)に入り、臥具(senāsana)を整え、飲料水と用水を備え、中庭(pariveṇa)を掃き清める。そして二、三日を過ごしたのち、七日以内に処理すべき用件(sattāhakaraṇīya)のために出発する。彼はその七日の内に当の住処へ戻ってくる。比丘たちよ、この比丘には前安居が成立し、誓約においても罪(āpatti)はない。 比丘たちよ、またここに一人の比丘がいて、前安居を誓約していたとする。その比丘が彼の住処へ向かう途中、外にて布薩を行い、新月の日に精舎に入り、臥具を整え、飲料水と用水を備え、中庭を掃き清める。彼は自恣(pavāraṇā)がまだ来ないうちに、処理すべき用件があって出発する。比丘たちよ、その比丘が彼の住処に戻ってくるにせよ、戻ってこないにせよ、この比丘には前安居が成立し、誓約においても罪はない。」
副テーマ: wisdom,mindfulness,work
導線タグ: 規則の解釈,義務の履行,柔軟な対応,責任感,やむを得ない事情,約束を守る,状況判断
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā aññatra nimantitā aññassa bhojjayāguṁ paribhuñjissanti. Netaṁ, bhikkhave, appasannānaṁ vā pasādāya …pe… vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “na, bhikkhave, aññatra nimantitena aññassa bhojjayāgu paribhuñjitabbā. Yo paribhuñjeyya, yathādhammo kāretabbo”ti. 13. Belaṭṭhakaccānavatthu Atha kho bhagavā andhakavinde yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi, mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ, aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena belaṭṭho kaccāno rājagahā andhakavindaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti, pañcamattehi sakaṭasatehi, sabbeheva guḷakumbhapūrehi. Addasā kho bhagavā belaṭṭhaṁ kaccānaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi. Atha kho belaṭṭho kaccāno yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
「比丘たちよ、どうして愚かな者どもは、他の者に招かれておきながら、別の者の粥食(じゅくじき)を食するのであるか。」比丘たちよ、これは未だ信を起こさざる者に信を生ぜしめる縁ともならず……(乃至)……かくして世尊は、〔その行為を〕訶責し、法に適った教誡を述べて、比丘たちに告げられた——「比丘たちよ、他の者に招かれた者は、別の者の粥食を受用してはならない。もし受用する者があれば、法に従って処すべきである」と。 十三 ベラッタカッチャーナの事縁 さて世尊は、アンダカヴィンダにて意のままにご逗留ののち、千二百五十人の大比丘僧伽とともに、ラージャガハ(王舎城)に向かって遊行に出発された。そのころ、ベラッタ・カッチャーナは、ラージャガハよりアンダカヴィンダへと赴く街道を進んでいた。五百台ほどの荷車を率い、そのすべてに黒砂糖の壺を積んでいた。世尊は、はるか遠くからベラッタ・カッチャーナが来るのをご覧になり、ご覧になるや道を外れて、かたわらの一本の樹の根方にお坐りになった。ここにベラッタ・カッチャーナは、世尊のおられるところに近づき、近づいて世尊を礼拝し、かたわらに立った。
副テーマ: ignorance,teaching
導線タグ: 上司,対人恐怖,食事
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,初手で出すと冷たく見える,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Asammukhā kataṁ hoti, adhammena kataṁ hoti, vaggena kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Appaṭipucchā kataṁ hoti, adhammena kataṁ hoti, vaggena kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Appaṭiññāya kataṁ hoti, adhammena kataṁ hoti, vaggena kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Anāpattiyā kataṁ hoti, adhammena kataṁ hoti, vaggena kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca. Adesanāgāminiyā āpattiyā kataṁ hoti, adhammena kataṁ hoti, vaggena kataṁ hoti— Aparehipi, bhikkhave, tīhaṅgehi samannāgataṁ tajjanīyakammaṁ adhammakammañca hoti, avinayakammañca, duvūpasantañca.
〔当事者の〕面前にて行われず、法に背いて行われ、分裂した僧団によって行われた場合——比丘たちよ、さらに他の三つの要素を具えた呵責羯磨(たじじゃにーやかんま)もまた、非法の羯磨であり、律に背く羯磨であり、よく鎮められぬ羯磨となる。 〔当事者に〕問いただすことなく行われ、法に背いて行われ、分裂した僧団によって行われた場合——比丘たちよ、さらに他の三つの要素を具えた呵責羯磨もまた、非法の羯磨であり、律に背く羯磨であり、よく鎮められぬ羯磨となる。 〔当事者の〕自認なくして行われ、法に背いて行われ、分裂した僧団によって行われた場合——比丘たちよ、さらに他の三つの要素を具えた呵責羯磨もまた、非法の羯磨であり、律に背く羯磨であり、よく鎮められぬ羯磨となる。 罪なきに対して行われ、法に背いて行われ、分裂した僧団によって行われた場合——比丘たちよ、さらに他の三つの要素を具えた呵責羯磨もまた、非法の羯磨であり、律に背く羯磨であり、よく鎮められぬ羯磨となる。 懺悔(さんげ)によって癒されうる罪に対してではなく行われ、法に背いて行われ、分裂した僧団によって行われた場合——比丘たちよ、さらに他の三つの要素を具えた呵責羯磨もまた、非法の羯磨であり、律に背く羯磨であり、よく鎮められぬ羯磨となる。
副テーマ: wisdom,karma
導線タグ: 不当な扱い,手続きの正当性,組織のルール,不公平,規則違反,制度への不信,集団の意思決定
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
智慧 vinaya 趣旨一致
Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. “adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi— “kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan”ti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā, bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ, ekamantaṁ nisīdi.
そのとき世尊は、次第に遊行(ゆぎょう)しつつ、舎衛城(サーヴァッティ)へと至られた。そこで世尊は、舎衛城のジェータ林、アナータピンディカ(給孤独)長者の園林に滞在されていた。 そのとき、アナータピンディカ長者は世尊のもとへと参り、参り終えて世尊を礼拝し、一方の側に座した。〔そして申し上げた。〕「世尊よ、どうか世尊は、明日、比丘の僧伽(サンガ)とともに私の食事をお受けくださいますように。」世尊は沈黙によってこれをお受けになった。 アナータピンディカ長者は、世尊がお受けになったことを知り、座より立ち上がり、世尊を礼拝して右繞(うにょう)し、退いた。 そのとき、アナータピンディカ長者は、その夜が明けると、優れた硬食(かたもの)と軟食(やわらかもの)を用意させ、世尊に時を告げさせた。「世尊よ、時が参りました。食事の用意が整いました。」 そこで世尊は、午前の時に、衣を整え、鉢と衣(えにしえ)を持ちて、アナータピンディカ長者の邸宅へと赴かれ、赴き終えて、設けられた座に、比丘の僧伽とともにお座りになった。 そのとき、アナータピンディカ長者は、仏陀を上首とする比丘の僧伽に、優れた硬食と軟食を自ら手ずから満足させ、十分に供養し終えて、世尊が食事を終えられ、鉢より御手を離されたのち、一方の側に座した。
副テーマ: wisdom,gratitude,relationship,compassion
導線タグ: 布施,感謝,供養,人間関係,寛大さ,コミュニティ,信仰
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Sace mayaṁ āyasmantaṁ revataṁ pañhaṁ pucchissāma, paṭibalo āyasmā revato ekeneva pañhena sakalampi rattiṁ vītināmetuṁ. Idāni ca panāyasmā revato antevāsikaṁ sarabhāṇakaṁ bhikkhuṁ ajjhesissati. So tvaṁ tassa bhikkhuno sarabhaññapariyosāne āyasmantaṁ revataṁ upasaṅkamitvā imāni dasa vatthūni puccheyyāsī”ti. “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā yaso kākaṇḍakaputto āyasmato sambhūtassa sāṇavāsissa paccassosi. Atha kho āyasmā yaso kākaṇḍakaputto tassa bhikkhuno sarabhaññapariyosāne yenāyasmā revato tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ revataṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. “kappati, bhante, siṅgiloṇakappo”ti? “Ko so, āvuso, siṅgiloṇakappo”ti? “Kappati, bhante, siṅginā loṇaṁ pariharituṁ— yattha aloṇakaṁ bhavissati tattha paribhuñjissāmī”ti? “Nāvuso, kappatī”ti.
「もし我らが尊者レーヴァタに問いを発するならば、尊者レーヴァタはただ一つの問いをもってしても、夜もすがら語り尽くすことのできるお方である。しかるに今、尊者レーヴァタは弟子の誦経比丘(サラバーニャカ・ビック)に読誦を授けておられる。そなたは、その比丘が読誦を終えたならば、尊者レーヴァタのもとに参り、この十の事項(ダサ・ヴァットゥ)を問うがよい」と。「かしこまりました、尊者よ」と、尊者ヤサ・カーカンダカプッタは尊者サンブータ・サーナヴァーシンの言葉に従った。 そこで尊者ヤサ・カーカンダカプッタは、その比丘の読誦が終わるや、尊者レーヴァタのおられるところへと赴いた。赴いて、尊者レーヴァタを礼拝し、かたわらに座した。 「尊者よ、角筒に入れた塩の携行(シンギローナカッパ)は許されましょうか」と。 「友よ、その角筒に入れた塩の携行とは何か」と。 「尊者よ、塩筒(シンギ)に塩を携えておき、塩のないところで用いるということは許されましょうか」と。 「友よ、それは許されない」と。
副テーマ: wisdom,mindfulness
導線タグ: 規律,戒律,正しい行い,判断基準,慣習への疑問,教えの確認,修行の作法
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
“tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya, tāya paṭipadāya, tāya dukkarakārikāya nevajjhagā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ, kiṁ pana tvaṁ etarahi, bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya, adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan”ti? Evaṁ vutte, bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca— “na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko, na padhānavibbhanto, na āvatto bāhullāya; arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Dutiyampi kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ …pe…. Dutiyampi kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca …pe…. Tatiyampi kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ— “Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho, odahatha, bhikkhave, sotaṁ, amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—
「友よ、ゴータマよ、そなたはかつてあの振る舞いをもって、あの修行をもって、あの苦行をもってしても、人間を超えた法(法)、聖者にふさわしき知見の殊勝(alamariyañāṇadassanavisesa)には到達できなかった。それなのに今、そなたは豊かな生活に溺れ、精進を捨て、世俗に立ち返り、豊かさに帰ってしまった。そのようなそなたが、いったいいかにして人間を超えた法、聖者にふさわしき知見の殊勝を成就しようというのか。」 このように言われたとき、世尊は五比丘に向かってこのように仰せられた。 「比丘たちよ、如来(tathāgata)は豊かな生活に溺れてはいない。精進を捨ててもいない。世俗に立ち返ってもいない。比丘たちよ、如来は阿羅漢(arahaṁ)にして正等覚者(sammāsambuddha)である。」 五比丘は再び世尊に同じことを申し上げた……(中略)……。再び世尊は五比丘に同じように仰せられた……(中略)……。三たび、五比丘は世尊に申し上げた——。 三たび、世尊は五比丘にこのように仰せられた。 「比丘たちよ、如来は阿羅漢にして正等覚者である。比丘たちよ、耳を傾けよ。不死(amata)は成就された。われは教え導かん、われは法(dhamma)を説かん。教えられたとおりに修行するならば、久しからずして——良家の子弟たちが正しく家より出でて家なき道に出家する、その目的たる無上のもの——
副テーマ: insight,teaching
導線タグ: 将来,自信,別れ,食事,罪悪感,喪失
⚠ 希死念慮の場面では使わない,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gantvā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So tadaheva akaraṇīyo pakkamati. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, bhikkhunā vassāvāso paṭissuto hoti purimikāya. So taṁ āvāsaṁ gantvā uposathaṁ karoti, pāṭipade vihāraṁ upeti, senāsanaṁ paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, pariveṇaṁ sammajjati. So tadaheva sakaraṇīyo pakkamati …pe… so dvīhatīhaṁ vasitvā akaraṇīyo pakkamati …pe… so dvīhatīhaṁ vasitvā sakaraṇīyo pakkamati …pe… so dvīhatīhaṁ vasitvā sattāhakaraṇīyena pakkamati.
「比丘たちよ、ここにある比丘が、前半(プリミカー)に雨安居(ヴァッサーヴァーサ)を受約していたとする。彼がその住処に赴いて、布薩(ウポーサタ)を行い、朔日(パーティパダ)に精舎に入り、臥具(セーナーサナ)を整え、飲料水と用水を備え、境内(パリヴェーナ)を掃き清めたとする。しかし彼がその当日のうちに、用事なく去ってしまったならば、比丘たちよ、その比丘には前半(の安居)も成就せず、受約において突吉羅(ドゥッカタ)の罪を犯したことになる。 比丘たちよ、ここにある比丘が、前半に雨安居を受約していたとする。彼がその住処に赴いて、布薩を行い、朔日に精舎に入り、臥具を整え、飲料水と用水を備え、境内を掃き清めたとする。しかし彼がその当日のうちに、用事があって去ってしまったならば……(乃至)……彼が二夜三日を過ごして、用事なく去ってしまったならば……(乃至)……彼が二夜三日を過ごして、用事があって去ってしまったならば……(乃至)……彼が二夜三日を過ごして、七日用事(サッターハカラニーヤ)をもって去ってしまったならば。」
副テーマ: wisdom,karma,mindfulness,work
導線タグ: 約束を守る,規律,責任感,誠実さ,行動の一貫性,義務,コミットメント
⚠ 出家者向けの文脈
← 前436437438439440441442次 →

経典データの出典: SuttaCentral(CC0ライセンス)

© 2026 AIブッダ 禅 — トップ仏陀の教えブログお問い合わせ