AIブッダ 禅 経典データベース

Yāmakālikena, bhikkhave, yāvajīvikaṁ, tadahu paṭiggahitaṁ yāme kappati, yāmātikkante na kappati. Sattāhakālikena, bhikkhave, yāvajīvikaṁ paṭiggahitaṁ, sattāhaṁ kappati, sattāhātikkante na kappatī”ti. Bhesajjakkhandhako chaṭṭho. Tassuddānaṁ Sāradike vikālepi, vasaṁ mūle piṭṭhehi ca; Kasāvehi paṇṇaṁ phalaṁ, jatu loṇaṁ chakaṇañca. Cuṇṇaṁ cālini maṁsañca, añjanaṁ upapisanī;

adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa hoti āpatti paṭikātabbā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘āpattiṁ tvaṁ, āvuso, āpanno, paṭikarohi taṁ āpattin’ti. Taṁ saṅgho āpattiyā appaṭikamme ukkhipati— adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa hoti pāpikā diṭṭhi paṭinissajjetā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘pāpikā te, āvuso, diṭṭhi; paṭinissajjetaṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti.

“ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. “yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yāceyyan”ti. So saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yācati. Saṅgho itthannāmassa bhikkhuno dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ deti. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsassa dānaṁ, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Dutiyampi etamatthaṁ vadāmi …pe… tatiyampi etamatthaṁ vadāmi …pe…. Dinno saṅghena itthannāmassa bhikkhuno dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāso. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’ti.

“Na, bhikkhave, chavasīsassa patto dhāretabbo. Yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Na ca, bhikkhave, sabbapaṁsukūlikena bhavitabbaṁ. Yo bhaveyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū calakānipi aṭṭhikānipi ucchiṭṭhodakampi pattena nīharanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “yasmiṁ yevime samaṇā sakyaputtiyā bhuñjanti sova nesaṁ paṭiggaho”ti. “Na bhikkhave, calakāni vā aṭṭhikāni vā ucchiṭṭhodakaṁ vā pattena nīharitabbaṁ. Yo nīhareyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, paṭiggahan”ti.

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmo puggalo pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpanno, tassa pātimokkhaṁ ṭhapemi, na tasmiṁ sammukhībhūte pātimokkhaṁ uddisitabbanti— dhammikaṁ pātimokkhaṭṭhapanaṁ’. Bhikkhussa pātimokkhe ṭhapite parisā vuṭṭhāti, dasannaṁ antarāyānaṁ aññatarena— rājantarāyena vā, corantarāyena vā, agyantarāyena vā, udakantarāyena vā, manussantarāyena vā, amanussantarāyena vā, vāḷantarāyena vā, sarīsapantarāyena vā, jīvitantarāyena vā, brahmacariyantarāyena vā. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ vā āvāse, aññasmiṁ vā āvāse, tasmiṁ puggale sammukhībhūte saṅghamajjhe udāhareyya— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmassa puggalassa pārājikakathā vippakatā, taṁ vatthu avinicchitaṁ. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ vinicchineyyā’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ.

Yasmiṁ padese bhagavā viharati, so padeso udakena na otthaṭo hoti. Atha kho bhagavato etadahosi— “yannūnāhaṁ samantā udakaṁ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkameyyan”ti. Atha kho uruvelakassapo jaṭilo— “mā heva kho mahāsamaṇo udakena vūḷho ahosī”ti nāvāya sambahulehi jaṭilehi saddhiṁ yasmiṁ padese bhagavā viharati taṁ padesaṁ agamāsi. Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṁ samantā udakaṁ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkamantaṁ, disvāna bhagavantaṁ etadavoca— “idaṁ nu tvaṁ, mahāsamaṇā”ti? “Ayamahamasmi, kassapā”ti bhagavā vehāsaṁ abbhuggantvā nāvāya paccuṭṭhāsi. Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā— paṭhamaṁ nimittā kittetabbā— pabbatanimittaṁ, pāsāṇanimittaṁ, vananimittaṁ, rukkhanimittaṁ, magganimittaṁ, vammikanimittaṁ, nadīnimittaṁ, udakanimittaṁ. Nimitte kittetvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho etehi nimittehi sīmaṁ sammanneyya samānasaṁvāsaṁ ekuposathaṁ. Esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho. Saṅgho etehi nimittehi sīmaṁ sammannati samānasaṁvāsaṁ ekuposathaṁ. Yassāyasmato khamati etehi nimittehi sīmāya sammuti samānasaṁvāsāya ekuposathāya, so tuṇhassa;

Tehi, bhikkhave, bhikkhūhi puna pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti. Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā vaggasaññino pavārenti. Tehi pavāriyamāne athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti samasamā. Pavāritā suppavāritā, avasesehi pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti.

Añjanī uccāpārutā, salākā salākaṭhāniṁ. Thavikaṁsabaddhakaṁ suttaṁ, Muddhanitelanatthu ca; Natthukaraṇī dhūmañca, Nettañcāpidhanatthavi. Telapākesu majjañca, atikkhittaṁ abbhañjanaṁ; Tumbaṁ sedaṁ sambhārañca, mahā bhaṅgodakaṁ tathā.

‘āmāvuso, paṭinissajjissāmī’ti. Taṁ saṅgho pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge ukkhipati— adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa hoti āpatti daṭṭhabbā, hoti āpatti paṭikātabbā …pe… hoti āpatti daṭṭhabbā, hoti pāpikā diṭṭhi paṭinissajjetā …pe… hoti āpatti paṭikātabbā, hoti pāpikā diṭṭhi paṭinissajjetā …pe… hoti āpatti daṭṭhabbā, hoti āpatti paṭikātabbā, hoti pāpikā diṭṭhi paṭinissajjetā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘āpattiṁ tvaṁ, āvuso, āpanno, passasetaṁ āpattiṁ? Paṭikarohi taṁ āpattiṁ;

Tena, bhikkhave, bhikkhunā purimaṁ upādāya dve māsā parivasitabbā. Idha pana, bhikkhave, bhikkhu dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjati dvemāsappaṭicchannāyo. ‘ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ ekamāsaparivāsaṁ yāceyyan’ti. Tassa parivasantassa lajjīdhammo okkami— ‘ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. “Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yāceyyan”ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā purimaṁ upādāya dve māsā parivasitabbā. Idha pana, bhikkhave, bhikkhu dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjati dvemāsappaṭicchannāyo; ekaṁ māsaṁ jānāti, ekaṁ māsaṁ na jānāti.

geruchādanabandhanā; Bhaṇḍikhaṇḍaparibhaṇḍaṁ, vīsa tiṁsā ca kālikā. Osite akataṁ vippaṁ, khudde chappañcavassikaṁ; Aḍḍhayoge ca sattaṭṭha, mahalle dasa dvādasa. Sabbaṁ vihāraṁ ekassa, aññaṁ vāsenti saṅghikaṁ; Nissīmaṁ sabbakālañca,

No ce labhetha, tadahuposathe cātuddase vā pannarase vā tasmiṁ puggale sammukhībhūte saṅghamajjhe udāharitabbaṁ— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmassa puggalassa pārājikakathā vippakatā, taṁ vatthu avinicchitaṁ. Tassa pātimokkhaṁ ṭhapemi, na tasmiṁ sammukhībhūte pātimokkhaṁ uddisitabbanti— dhammikaṁ pātimokkhaṭṭhapanaṁ’. Kathaṁ sikkhaṁ paccakkhātako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti? Idha pana, bhikkhave, bhikkhu yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi sikkhā paccakkhātā hoti, tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi bhikkhu bhikkhuṁ passati sikkhaṁ paccakkhantaṁ. Na heva kho bhikkhu bhikkhuṁ passati sikkhaṁ paccakkhantaṁ, api ca añño bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘itthannāmena, āvuso, bhikkhunā sikkhā paccakkhātā’ti.

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma udakampi na pavāhissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti. Atha kho bhagavato etadahosi— “cirampi kho imassa moghapurisassa evaṁ bhavissati— ‘mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, na tveva ca kho arahā yathā ahan’ti; yannūnāhaṁ imaṁ jaṭilaṁ saṁvejeyyan”ti. Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca— “neva ca kho tvaṁ, kassapa, arahā, nāpi arahattamaggasamāpanno. Sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṁ arahā vā assasi, arahattamaggaṁ vā samāpanno”ti. Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca— “labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā vaggasaññino pavārenti. Tehi pavāriyamāne athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti thokatarā. Pavāritā suppavāritā, avasesehi pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ āpatti dukkaṭassa. Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti. Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā vaggasaññino pavārenti. Tehi pavāritamatte …pe… avuṭṭhitāya parisāya …pe… ekaccāya vuṭṭhitāya parisāya …pe…

Dakakoṭṭhaṁ lohitañca, visāṇaṁ pādabbhañjanaṁ; Pajjaṁ satthaṁ kasāvañca, tilakakkaṁ kabaḷikaṁ. Coḷaṁ sāsapakuṭṭañca, dhūma sakkharikāya ca; Vaṇatelaṁ vikāsikaṁ, vikaṭañca paṭiggahaṁ. Gūthaṁ karonto loḷiñca, khāraṁ muttaharītakaṁ;

pāpikā te diṭṭhi, paṭinissajjetaṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti. ‘āmāvuso, passāmi, āma paṭikarissāmi, āma paṭinissajjissāmī’ti. Taṁ saṅgho adassane vā appaṭikamme vā appaṭinissagge vā ukkhipati— adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa hoti āpatti daṭṭhabbā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘āpattiṁ tvaṁ, āvuso, āpanno, passasetaṁ āpattin’ti? ‘natthi me, āvuso, āpatti, yamahaṁ passeyyan’ti. Taṁ saṅgho āpattiyā adassane ukkhipati—

So saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ yaṁ māsaṁ jānāti taṁ māsaṁ parivāsaṁ yācati. So parivasanto itarampi māsaṁ jānāti. Tassa evaṁ hoti— Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yāceyyan’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā purimaṁ upādāya dve māsā parivasitabbā. Idha pana, bhikkhave, bhikkhu dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjati dvemāsappaṭicchannāyo; ekaṁ māsaṁ sarati, ekaṁ māsaṁ nassarati. So saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ yaṁ māsaṁ sarati taṁ māsaṁ parivāsaṁ yācati. So parivasanto itarampi māsaṁ sarati. Tassa evaṁ hoti—

Yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhimayaṁ dantamayaṁ visāṇamayaṁ naḷamayaṁ veḷumayaṁ kaṭṭhamayaṁ jatumayaṁ phalamayaṁ lohamayaṁ saṅkhanābhimayan”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū kukkuṭapattenapi veḷupesikāyapi cīvaraṁ sibbenti. Cīvaraṁ dussibbitaṁ hoti. “Anujānāmi, bhikkhave, sūcin”ti. Sūciyo kaṇṇakitāyo honti …pe… “anujānāmi, bhikkhave, sūcināḷikan”ti. Sūcināḷikāyapi kaṇṇakitāyo honti …pe… “anujānāmi, bhikkhave, kiṇṇena pūretun”ti. Kiṇṇepi kaṇṇakitāyo honti …pe…

Na heva kho bhikkhu bhikkhuṁ passati sikkhaṁ paccakkhantaṁ, nāpi añño bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘itthannāmena, āvuso, bhikkhunā sikkhā paccakkhātā’ti, api ca sova bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘mayā, āvuso, sikkhā paccakkhātā’ti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāya tadahuposathe cātuddase vā pannarase vā tasmiṁ puggale sammukhībhūte saṅghamajjhe udāhareyya— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmena puggalena sikkhā paccakkhātā, tassa pātimokkhaṁ ṭhapemi, na tasmiṁ sammukhībhūte pātimokkhaṁ uddisitabbanti— dhammikaṁ pātimokkhaṭṭhapanaṁ’. Bhikkhussa pātimokkhe ṭhapite parisā vuṭṭhāti, dasannaṁ antarāyānaṁ aññatarena— rājantarāyena vā …pe… brahmacariyantarāyena vā, ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ vā āvāse, aññasmiṁ vā āvāse, tasmiṁ puggale sammukhībhūte saṅghamajjhe udāhareyya—