🔖 ブックマーク機能はLINEログインで利用できます 💬 AIブッダに相談
10,029
偈句数
9,999
日本語訳あり
9,982
パーリ原文
経典 19
テーマ 20
該当 2,117
すべて 智慧 4354 老い 931 苦しみ 772 正念 695 怒り 356 執着 350 350 業・因果 346 幸せ 337 自己 244 人間関係 243 家族 234 不安 168 仕事 165 渇愛 147 慈悲 115 無常 111 孤独 45 43 感謝 23
経典: 中部経典 ✕ クリア
業・因果 中部経典 趣旨一致
mayametaṁ jānāma, amhe etamatthaṁ pucchatha; mayametaṁ bhavantānaṁ byākarissāmā”ti. Bhūtapubbaṁ pūraṇo kassapo bāhā paggayha kandanto na labhati: “appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Nete, bhavante, pucchanti, amhe ete pucchanti; mayametesaṁ byākarissāmā”ti. Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kutūhalasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi: Bahū kho pana pūraṇassa kassapassa sāvakā vādaṁ āropetvā apakkantā: “na tvaṁ imaṁ dh
I know it. Ask me about it, and I’ll answer you.” Once it so happened that Pūraṇa Kassapa didn’t get his way, though he called out with raised arms, “Be quiet, good fellows, don’t make a sound. They’re not asking you, they’re asking me! I’ll answer you!” Sir, a few days ago several ascetics and brahmins who follow various other religions were sitting together at the debating hall, and this discussion came up among them: Indeed, many of his disciples have left him after refuting his doctrine: “Yo
「私はこれを知っております。どうぞ私にお尋ねください。私がお答えいたしましょう」と言うのです。かつてこのようなことがございました。プーラナ・カッサパ(Pūraṇa Kassapa)は、両腕を高く上げて叫びながらも、思うようにはいかなかったのです。「皆さん、静かにしてください。どうか声を立てないでください。彼らはあなたがたに尋ねているのではありません。私に尋ねているのです。私がお答えいたしましょう」と。 尊師よ、数日前のことでございます。様々な外道(tīrthiya)の沙門(samaṇa)・婆羅門(brāhmaṇa)たちが、論議堂(kutūhalasālā)に集い座しておりましたところ、彼らの間にこのような話題が起こりました。 「まことに、プーラナ・カッサパの弟子たちの多くは、その教説(dhamma)を論破したうえで彼のもとを去って行った。『あなたはこの法(dhamma)を……』」と。
副テーマ: karma,suffering,attachment,self
導線タグ: プライド,自己顕示,承認欲求,執着,弟子離れ,信頼失墜,指導者の孤独
業・因果 中部経典 趣旨一致
Idaṁ vuccati, puṇṇa, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ. Idha, puṇṇa, ekacco abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṁ lokaṁ upapajjati. Tamenaṁ abyābajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṁ vedanaṁ vedeti ekant
These are called bright deeds with bright results. It’s when someone makes pleasing choices by way of body, speech, and mind. Having made these choices, they are reborn in a pleasing world, where pleasing contacts strike them. Touched by pleasing contacts, they experience pleasing feelings of perfect happiness—like the gods of universal beauty. This is how a being is born from a being. For your deeds determine your rebirth, and when you’re reborn contacts strike you. This is why I say that senti
これを、プンナよ、白い業(カンマ)にして白い果報をもたらす業と呼ぶ。 すなわちここに、ある者は、害なき身の行(カーヤサンカーラ)を形成し、害なき語の行(ヴァチーサンカーラ)を形成し、害なき意の行(マノサンカーラ)を形成する。かくして害なき身・語・意の行を形成し終えて、その者は害なき世界に生まれる。害なき世界に生まれたるその者に、害なき触(パッサ)が触れる。害なき触に触れられたるその者は、純一なる安楽の害なき感受(ヴェーダナー)を感受する――あたかも遍浄天(アーバッサラ)の神々のごとく。 かくして、ある有情(サッタ)は有情より生まれる。業によって生まれ、生まれたる者には触が触れる。それゆえわたしは説く――
副テーマ: karma,happiness,self,wisdom
導線タグ: 善い行い,善業,心がけ,言動の結果,清らかな心,幸福な生まれ,行為と報い
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Bahū kho pana nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā vādaṁ āropetvā apakkantā: “na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi. Kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi. Ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṁ me asahitaṁ te, purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti. Iti nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, n
Indeed, many of his disciples have left him after refuting his doctrine: “You don’t understand this teaching and training. I understand this teaching and training. What, you understand this teaching and training? You’re practicing wrong. I’m practicing right. I stay on topic, you don’t. You said last what you should have said first. You said first what you should have said last. What you’ve thought so much about has been disproved. Your doctrine is refuted. Go on, save your doctrine! You’re trap
実に、ニガンタ・ナータプッタ(Nigaṇṭha Nāṭaputta)の多くの弟子たちは、師の教えを論破したのち、師のもとを去って行った。彼らはこう言い放ったのである。 「あなたはこの法と律(ダンマヴィナヤ)を理解していない。私こそがこの法と律を理解している。いったい何を以て、あなたがこの法と律を理解していると言えるのか。あなたの修行は邪(よこしま)なものである。正しく修行しているのは私である。私の言葉は筋が通っているが、あなたの言葉は筋が通っていない。先に言うべきことを後に言い、後に言うべきことを先に言っている。あなたが長年にわたって抱いてきた見解は、すでに論駁されてしまった。あなたの主張は打ち砕かれ、あなたは論争に敗れたのだ。さあ、自らの説を救うことができるなら救ってみよ。もはや、この矛盾から抜け出すがよい」と。 かくして、ニガンタ・ナータプッタは弟子たちから尊敬されず、重んじられず、敬われず、供養されることもなかった。
副テーマ: karma,relationship,suffering,self
導線タグ: 師弟関係,権威の失墜,裏切り,論争,不和,信頼の崩壊,人間関係のトラブル
業・因果 中部経典 趣旨一致
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe… uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati. Evaṁ paṭipanno kho, thapati, kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti. Kusalaṁ kāyakammaṁ, kusalaṁ vacīkammaṁ, ājīvaparisuddhampi kho ahaṁ, thapati, sīlasmiṁ vadāmi. Ime vuccanti, thapati, kusalā sīlā. Ime ca, thapati, kusalā sīlā kiṁsamuṭṭhānā? Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ. ‘Cittasamuṭṭh
so that skillful qualities arise … so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fulfilled by development. Someone practicing like this is practicing for the cessation of skillful behaviors. Skillful deeds by way of body and speech, and purified livelihood are included in behavior, I say. These are called skillful behaviors. And where do these skillful behaviors stem from? Where they stem from has been stated. You should say that they stem from t
未だ生じていない善き諸法(クサラ・ダンマ)を生ぜしめ、すでに生じた善き諸法が失われることなく、むしろ増大し、成熟し、修習によって円満に至るよう、意欲(チャンダ)を起こし、努め励み、精進(ヴィーリヤ)を発し、心を奮い起こし、力を尽くす。大工よ、かくのごとく実践する者は、善き戒(クサラ・シーラ)の完成に向かって実践している者である。 身による善き業(カーヤ・カンマ)と、語による善き業(ヴァチー・カンマ)、そして清浄な生活(アージーヴァ・パリスッダ)もまた、わたしは戒(シーラ)のうちに数えるのである。大工よ、これらが善き諸戒と呼ばれるものである。 しからば大工よ、これらの善き諸戒はいずこより生ずるのか。その起源についてはすでに説かれた。それらは心(チッタ)より生ずる、と答えるべきである。
副テーマ: karma,wisdom,mindfulness,work
導線タグ: 善い行い,努力,精進,習慣,行動,自己成長,日々の実践
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā? Hatthī assā goṇā gadrabhā ajā migā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā tiṇabhakkhā. Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā. Kukkuṭā sūkarā soṇā siṅgālā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā. Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni
And what animals feed on grass? Elephants, horses, cattle, donkeys, goats, deer, and various others. A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, when their body breaks up, after death, is reborn in the company of those sentient beings who feed on grass. There are animals that feed on dung. Chickens, pigs, hounds, jackals, and various others. A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, after death is reborn in the company of those sentient beings who feed on dung
草を食べる動物とは何か。象、馬、牛、驢馬、山羊、鹿、およびその他もろもろの、草を食とする畜生(ティラッチャーナガタ)の類である。かつてここにおいて飽食を貪り(ラサーダ)、悪しき業(カンマ)を積んだ愚者は、身体の滅壊ののち、死後において、かの草を食とする衆生(サッタ)たちと同じ境涯に生まれ出でる。 また、糞を食べる動物というものがある。鶏、豚、犬、野干(やかん)、およびその他もろもろの、糞を食とする畜生の類である。かつてここにおいて飽食を貪り、悪しき業を積んだ愚者は、身体の滅壊ののち、死後において、かの糞を食とする衆生たちと同じ境涯に生まれ出でる。
副テーマ: karma,craving,suffering,death
導線タグ: 因果応報,欲望,食への執着,来世,悪業,貪り,生まれ変わり
業・因果 中部経典 趣旨一致
Atha kho pañcakaṅgo thapati uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi: “bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmī”ti. Atha kho pañcakaṅgo thapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho pañcakaṅgo thapati yāvatako ahosi uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi. Evaṁ v
Then Pañcakaṅga neither approved nor rejected the wanderer Uggāhamāna’s statement. He got up from his seat, thinking, “I will learn the meaning of this statement from the Buddha himself.” Then he went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and informed the Buddha of all that had been discussed. When he had spoken, the Buddha said to him, It’s when they do no bad deeds with their body; speak no bad words; think no bad thoughts; and don’t earn a living by bad livelihood. When an individual po
そのとき、工匠(たくみ)パンチャカンガは、遍歴行者(へんれきぎょうじゃ)ウッガーハマーナ・サマナムンディカープッタの言葉を、肯定もせず、否定もしなかった。肯定せず否定せぬまま、座より立ち上がり、こう思いながらその場を去った。 「この言葉の意味を、世尊(せそん)みずからのもとにおいて、しかと理解しよう」と。 そこでパンチャカンガ工匠は、世尊のおられるところへと赴いた。赴いて、世尊を礼拝し奉り、かたわらに座した。かたわらに座したパンチャカンガ工匠は、遍歴行者ウッガーハマーナ・サマナムンディカープッタとのあいだに交わされたすべての論議を、世尊に申し上げた。 このように申し上げたとき、世尊はかれにこう仰せになった。 「身(しん)をもって悪しき行いをなさず、口(く)をもって悪しき言葉を語らず、意(い)をもって悪しき思いを抱かず、また邪なる生業(なりわい)によって命をつなぐことなき――このような者こそが……」
副テーマ: karma,wisdom,mindfulness,self
導線タグ: 言動の責任,行いを正す,善悪の判断,自己修養,生き方の指針,道徳的な迷い,正しい暮らし方
業・因果 中部経典 趣旨一致
‘akataṁ vata me pāpaṁ, akataṁ luddaṁ, akataṁ kibbisaṁ; kataṁ kalyāṇaṁ, kataṁ kusalaṁ, kataṁ bhīruttāṇaṁ. Yāvatā, bho, akatapāpānaṁ akataluddānaṁ akatakibbisānaṁ katakalyāṇānaṁ katakusalānaṁ katabhīruttāṇānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti. So na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati. Idampi, bhikkhave, paṇḍito tatiyaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti. Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā s
‘Well, I haven’t done bad things, violence and sin. And I have done good and skillful deeds that keep me safe. When I pass away, I’ll go to the place where people who’ve done such things go.’ So they don’t sorrow and wail and lament, beating their breast and falling into confusion. This is the third kind of pleasure and happiness that an astute person experiences in this very life. When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm. And if there’s anything o
「われは悪しきことをなさず、粗暴なることをなさず、罪過(きびさ)をなさなかった。善きことをなし、功徳(くさら)をなし、おのれを守る功徳をなした。この世を去りたるのち、われは、悪をなさず、粗暴をなさず、罪過をなさず、善をなし、功徳をなし、おのれを守る功徳をなした人々の赴くところへと赴くであろう」と。 かくて彼は、悲しまず、疲れ苦しまず、嘆かず、胸を叩いて泣き叫ばず、迷乱に陥ることもない。 比丘たちよ、これが、賢者(パンディタ)がまさにこの現世において体験する第三の楽(たのしみ)と喜悦(そうまなっさ)である。 比丘たちよ、その賢者は、身(み)をもって善き行いをなし、語(ことば)をもって善き行いをなし、意(こころ)をもって善き行いをなして、身体の壊れるにしたがい、死後には、善き境涯(ぜんき)、天上の世界に生まれ出るのである。
副テーマ: karma,happiness,death,wisdom
導線タグ: 死の恐怖,後悔,善行,心の平安,来世,自己評価,生き方
業・因果 中部経典 趣旨一致
“Katamaṁ taṁ, sāti, viññāṇan”ti? “Yvāyaṁ, bhante, vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ vipākaṁ paṭisaṁvedetī”ti. “Kassa nu kho nāma tvaṁ, moghapurisa, mayā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāsi? Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena paṭiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ vuttaṁ, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti? Atha ca pana tvaṁ, moghapurisa, attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhasi, attānañca khaṇasi, bahuñca apuññaṁ pasavasi. Tañhi te, moghapurisa, bhavissati dīgharattaṁ ahitāya duk
“Sāti, what is that consciousness?” “Sir, he is the one who speaks, the one who knows, who experiences the results of good and bad deeds in all the different realms.” “Futile man, who on earth have you ever known me to teach in that way? Haven’t I said in many ways that consciousness is dependently originated, since consciousness does not arise without a cause? But still you misrepresent me by your wrong grasp, harm yourself, and brim with much wickedness. This will be for your lasting harm and
「サーティよ、その識(ヴィンニャーナ)とはいかなるものか」と。「尊師よ、それはすなわち、語り、知り、あちらこちらの異なる境界において善悪の業(カンマ)の果報(ヴィパーカ)を受け感じる、まさにその者にほかなりません」と。「愚かな者よ、いったいわたしがそのように法(ダンマ)を説いたと、汝はいつ誰から聞いたというのか。われはあまたの説法において、識(ヴィンニャーナ)は縁起(パティッチャサムッパーダ)によって生じるものであり、縁(パッチャヤ)を離れては識の生起はあり得ないと、くり返し説いてきたではないか。しかるに汝は、自らの誤った把握によって、われを謗り、自らを傷つけ、おびただしい不善(アプンニャ)を積み重ねている。愚かな者よ、そのことは汝にとって、長きにわたる不利益と苦(ドゥッカ)をもたらすことになるであろう」と。
副テーマ: karma,wisdom,suffering,self
導線タグ: 誤った思い込み,自己欺瞞,業と報い,因縁,縁起,不善行為,自業自得
業・因果 中部経典 趣旨一致
“Tagghime bhonto sakkātabbaṁ sakkaronti, garuṁ kātabbaṁ garuṁ karonti, mānetabbaṁ mānenti, pūjetabbaṁ pūjenti. Imañca hi te bhonto na sakkareyyuṁ na garuṁ kareyyuṁ na māneyyuṁ na pūjeyyuṁ; atha kiñcarahi te bhonto sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā mānetvā pūjetvā upanissāya vihareyyun”ti? Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca: Tatra ca pana so bhavaṁ gotamo anekapariyāyena jhānakathaṁ kathesi. Jhāyī ceva so bhavaṁ gotamo ahosi
“Indeed they do. For if these venerables were not to honor, respect, revere, and venerate them, who then would they honor?” Then Vassakāra said to Ānanda, And there he spoke about meditation in many ways. He meditated, and made a habit of meditating. And he praised all kinds of meditation.” “Where are you staying at present?” “In the Bamboo Grove, brahmin.” “I hope the Bamboo Grove is delightful, quiet and still, far from the madding crowd, remote from human settlements, and fit for retreat?”
「まことに、これらの尊者たちは、敬うべき方を敬い、重んずべき方を重んじ、尊ぶべき方を尊び、供養すべき方を供養しておられます。もし尊者たちがその方を敬わず、重んじず、尊ばず、供養しないとすれば、いったい誰を敬い、重んじ、尊び、供養するというのでしょうか。敬い、重んじ、尊び、供養することによって、その方を依処(よりどころ)として住するのでありますから」 そこでマガダ国の大臣たるヴァッサカーラ婆羅門(ばらもん)は、尊者アーナンダに向かってこのように申し上げた。 「かの世尊ゴータマは、かの地において、禅定(ぜんじょう)についてさまざまな観点から説き示されました。かの世尊ゴータマは、みずから禅定を修され、禅定を修することを常の習いとされ、あらゆる種類の禅定を讃嘆されました。」 「では、尊者はただいまどちらに御滞在でしょうか。」 「竹林(ちくりん)精舎におります、婆羅門よ。」 「竹林精舎は、喜ばしく、静かにして寂(じゃく)として、喧騒を離れ、人里遠く、独処(どくしょ)の修行に適したところでございましょうか。」
副テーマ: mindfulness,wisdom,gratitude,happiness
導線タグ: 尊敬,感謝,依処,瞑想,精神的拠り所,修行,心の安定
業・因果 中部経典 趣旨一致
Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho vāyati. Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rañño cakkavattissa pubbuṭṭhāyinī hoti pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī. Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rājānaṁ cakkavattiṁ manasāpi no aticarati, kuto pana kāyena? Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ itthiratanaṁ pātubhavati. Puna caparaṁ, bhikkhave, bālo passati rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente— k
The fragrance of sandal floats from her body, and lotus from her mouth. She gets up before the king and goes to bed after him, and is obliging, behaving nicely and speaking politely. The woman-treasure does not betray the wheel-turning monarch even in thought, still less in deed. Such is the woman-treasure who appears to the wheel-turning monarch. Furthermore, a fool sees that the kings have arrested a bandit, a criminal, and subjected them to various punishments— whipping, caning, and clubbing;
比丘たちよ、その女宝(いちらたな)の身体からは栴檀(せんだん)の香りが漂い、その口からは青蓮華(うぱら)の香りが漂う。比丘たちよ、その女宝は、転輪聖王(てんりんじょうおう)よりも早く起き、後に床に就き、仰せのことには何事も従い、行いは慎ましく、言葉は優しい。比丘たちよ、その女宝は、転輪聖王に対して心においてさえも背くことなく、いわんや身をもって背くことはない。比丘たちよ、転輪聖王にはかくのごとき女宝が現れるのである。 さらにまた、比丘たちよ、愚者(ばーら)は、王たちが盗賊や悪事を行いし者を捕らえ、さまざまな刑罰——鞭打ち、笞打ち、棒打ち——を加えているのを見る。
副テーマ: karma,suffering,relationship,wisdom
導線タグ: 因果応報,罰,悪行,業,転輪聖王,徳のある生き方,行いの結果
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
“Taggha, brāhmaṇa, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ tumhādisehi rakkhakehi gopakehī”ti. “Taggha, bho ānanda, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ bhavantehi jhāyīhi jhānasīlīhi. Jhāyino ceva bhavanto jhānasīlino ca. Ekamidāhaṁ, bho ānanda, samayaṁ so bhavaṁ gotamo vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ. Atha khvāhaṁ, bho ānanda,
“Indeed it is, brahmin. And it is like that owing to such protectors and guardians as yourself.” “Surely, worthy Ānanda, it is owing to the good fellows who meditate, making a habit of meditating. For the good fellows do in fact meditate and make a habit of meditating. This one time, worthy Ānanda, worthy Gotama was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof. So I went there to see him. “No, brahmin, the Buddha did not praise all kinds of meditation, nor did he disp
「まことにそうです、バラモンよ。それはあなたのような守護者や護持者たちのおかげであります。」「なるほど、アーナンダ尊者よ、それは禅定を修し、禅定を常とする善き修行者たちのおかげに相違ありません。尊者方はまことに禅定(ジャーナ)を修し、禅定を常となさっておられる。アーナンダ尊者よ、あるとき、かのゴータマ尊者がヴェーサーリーの大林(マハーヴァナ)の重閣講堂(クーターガーラサーラー)に滞在しておられました。そこで私はかの尊者のもとへ参りました。「いいえ、バラモンよ、目覚めた方(ブッダ)はあらゆる種類の禅定を称讃されたわけでも、また退けられたわけでも——
副テーマ: wisdom,mindfulness,karma
導線タグ: 瞑想,修行,精神的成長,禅定,内なる平和,精進,修養
業・因果 中部経典 趣旨一致
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati bahinagare aparapure vanasaṇḍe. Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti. Puna caparaṁ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhā
So I have heard. At one time the Buddha was staying outside the city of Vesālī in a woodland grove west of the town. Firstly, the Realized One truly understands the possible as possible, and the impossible as impossible. Since he truly understands this, this is a power of the Realized One. Relying on this he claims the bull’s place, roars his lion’s roar in the assemblies, and turns the divine wheel. Furthermore, the Realized One truly understands the result of deeds undertaken in the past, futu
このように私は聞いた。あるとき、世尊はヴェーサーリー城外、町の西にある林園に滞在しておられた。まず第一に、如来は、可能なることを可能として、不可能なることを不可能として、真実に了知したもうた。かくのごとく真実に了知したもうがゆえに、これが如来の力である。この力に依拠して、如来は牛王の地位を主張し、諸々の集会において獅子吼を放ち、梵輪を転じたもう。さらにまた、如来は過去・未来において行われたる業の果報を、真実に了知したもう。
副テーマ: karma,wisdom
導線タグ: 業と報い,行いの結果,因果応報,過去の行為,真実を知る,悟り,自分の行動の責任
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
“iti kira, bho, rūpaṁ anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṁ anattā; anattakatāni kammāni kamattānaṁ phusissantī”ti? Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi: “ṭhānaṁ kho panetaṁ, bhikkhave, vijjati yaṁ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthu sāsanaṁ atidhāvitabbaṁ maññeyya: ‘iti kira, bho, rūpaṁ anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṁ anattā; anattakatāni kammāni kamattānaṁ phus
“So it seems, worthy sir, that form, feeling, perception, choices, and consciousness are not-self. Then how will the deeds done by not-self affect the self?” But the Buddha, knowing that mendicant’s train of thought, addressed the mendicants: “It’s possible that some futile person here—unknowing and ignorant, their mind dominated by craving—thinks they can overstep the teacher’s instructions. They think: ‘So it seems, worthy sir, that form, feeling, perception, choices, and consciousness are not
「されば、尊者よ、色(しき)は無我(むが)であり、受(じゅ)は無我であり、想(そう)は無我であり、行(ぎょう)は無我であり、識(しき)は無我である。しからば、無我によってなされた業(ごう・カンマ)は、いかにして我(が)に触れることがあろうか」と。 そこで世尊は、かの比丘の心の思念(しねん)を御心(みこころ)をもって察知され、諸々の比丘たちに告げられた。 「比丘たちよ、ここにある無知なる愚かな者が、無明(むみょう)に囚われ、渇愛(かつあい・タンハー)に心を支配されながら、師の教えを踏み越えようと思い做(な)すことがある。すなわちかれはこのように思う。『されば、尊者よ、色は無我であり、受は無我であり、想は無我であり、行は無我であり、識は無我である。しからば、無我によってなされた業は、いかにして我に触れることがあろうか』と。」
副テーマ: karma,self,wisdom,emptiness
導線タグ: 業と自己,無我の誤解,都合のいい解釈,責任回避,自分勝手,教えの歪曲,行為の結果
⚠ 出家者向けの文脈,初学者には難しい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane. Evaṁ vutte, upāli gahapati bhagavantaṁ etadavoca: “sādhu sādhu, bhante tapassī. Yathā taṁ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṁ ājānantena evamevaṁ dīghatapassinā nigaṇṭhena bhagavato byākataṁ. Kiñhi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṁ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya? Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti. “Sace kho tvaṁ, g
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Nāḷandā in Pāvārika’s mango grove. When he said this, the householder Upāli said to him, “Good, sir, well done by Tapassī! The Jain ascetic Tapassī has answered the ascetic Gotama like a learned disciple who rightly understands their teacher’s instructions. For how significant is the measly mental rod when compared with the solid physical rod? Rather, the physical rod is the most blameworthy for performing bad deeds, not so much the verbal
このように私は聞いた。あるとき、世尊はナーランダーのパーヴァーリカの菴羅園に滞在しておられた。彼がこのように言うと、在家信者ウパーリは世尊に申し上げた。「よくぞ仰せられました、尊者よ。タパッシーは見事に答えられました。かの耆那教の苦行者タパッシーは、まるで師の教えを正しく理解した博学な弟子のごとく、沙門ゴータマに答えられたのです。かの貧弱なる意の杖と比べたとき、強固なる身の杖は何ほど重大なものでありましょうか。されば、悪しき行為をなすにあたっては、身の杖こそが最も責められるべきものであり、口の杖はそれほどではないのです。」
副テーマ: karma,wisdom,self
導線タグ: 行為の責任,言葉と行動,悪い行い,道徳的判断,行動の重さ,善悪の基準,自分の行いへの後悔
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati haliddavasanaṁ nāma koliyānaṁ nigamo. Katamañca, puṇṇa, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ? Idaṁ vuccati, puṇṇa, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ. Idha, puṇṇa, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacī
So I have heard. At one time the Buddha was staying in the land of the Koliyans, where they have a town named Haliddavasana. And what are dark and bright deeds with dark and bright results? These are called dark and bright deeds with dark and bright results. It’s when someone makes both hurtful and pleasing choices by way of body, speech, and mind. Having made these choices, they are reborn in a world that is both hurtful and pleasing, where hurtful and pleasing contacts strike them. Touched by
このように私は聞いた。ある時、世尊はコーリヤ族の地に滞在しておられた。その地にハリッダヴァサナという名の町があった。では、黒にして明るき業、暗くして明るき異熟を伴う業とは何か。これを黒にして明るき業、暗くして明るき異熟を伴う業と呼ぶ。すなわち、ある者が身・口・意によって、苦痛をもたらす思いと悦楽をもたらす思いの両方を起こす時である。かかる思いを起こしたることにより、その者は苦痛と悦楽の両方が混在する世界に再生し、そこにおいて苦痛と悦楽の両方を伴う触が彼を打つ。その触に触れられて、
副テーマ: karma,suffering,self,impermanence
導線タグ: 業,行為の結果,善悪,混在した動機,複雑な感情,苦楽,生まれ変わり
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
‘Atthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati; ‘natthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati; ‘attanāva attānaṁ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati; ‘attanāva anattānaṁ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati; ‘anattanāva attānaṁ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati; atha vā panassa evaṁ diṭṭhi hoti: ‘yo me ayaṁ attā vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ vipākaṁ paṭisaṁvedeti so kho pana me ayaṁ attā nicco d
The view: ‘My self survives.’ The view: ‘My self does not survive.’ The view: ‘I perceive the self with the self.’ The view: ‘I perceive what is not-self with the self.’ The view: ‘I perceive the self with what is not-self.’ Or they have such a view: ‘This self of mine is he, the one who speaks, the one who knows, who experiences the results of good and bad deeds in all the different realms. This self is permanent, everlasting, eternal, and imperishable, and will last forever and ever.’ This is
「わが自我は存続する」という見解、「わが自我は存続しない」という見解、「我をもって我を知覚する」という見解、「我をもって非我を知覚する」という見解、「非我をもって我を知覚する」という見解。あるいはまた、かくのごとき見解を抱く者がある。「この我こそは、語る者、知る者、あらゆる異なる境界において善悪の業の果報を受ける者に他ならない。この我は常住にして、永続し、久遠にして、不壊であり、永遠に存続し続けるであろう」と。これが
副テーマ: self,karma,attachment,impermanence
導線タグ: 自我,アイデンティティ,魂の永続,業と報い,自己執着,常住論,存在への執着
⚠ 初学者には難しい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṁ ācariyapācariyo …pe… Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo …pe… Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya …pe… Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnā khattiyakulā …pe… Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā …pe… Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ tiroraṭṭhā tirojanapadā saṁpucchituṁ āgacchanti …pe… Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṁ gat
He’s a tutor of tutors. … He has ended sensual desire, and is rid of caprice. … He teaches the efficacy of deeds and action. He doesn’t wish any harm upon the community of brahmins. … He went forth from an eminent family of unbroken aristocratic lineage. … He went forth from a rich, affluent, and wealthy family. … People come from distant lands and distant countries to question him. … Many thousands of deities have gone for refuge for life to him. … “Well then, gentlemen, listen to why it’s appr
彼は師の師である。……彼は欲愛(kāmarāga)を断じ、軽率の念をことごとく離れている。……彼は業(kamma)の力を説き、行為(kiriya)の意義を説く。婆羅門の衆に対して、いかなる害をも望まない。……彼は高貴なる家に生まれ、断絶なき刹利(khattiya)の血統より出家した。……彼は富裕なる家に生まれ、財宝豊かに、財物あまねき家より出家した。……遠き国より、遠き地方より、人々は彼のもとに問いを携えて訪れる。……幾千もの神々(devatā)が、命のかぎり彼に帰依(saraṇa)をなしている。……「しからば、諸君よ、なにゆえそれが適切であるかを、よく聴くがよい——
副テーマ: karma,wisdom,attachment,craving
導線タグ: 業と報い,行為の責任,欲望を手放す,執着からの解放,権威ある師への信頼,精神的な導き,生き方の指針
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
業・因果 中部経典 趣旨一致
Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena: Upaniyyati hi, bho raṭṭhapāla, loko addhuvo. bhavaṁ raṭṭhapālo āha. Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti? “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, tvaṁ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti? “Ahosiṁ ahaṁ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesiko
how well said this was by the Buddha. For the world is indeed unstable and swept away. So the worthy Raṭṭhapāla said. How should I see the meaning of this statement?” “What do you think, great king? When you were twenty or twenty-five years of age, were you proficient at riding elephants, horses, and chariots, and at archery and swordsmanship? Were you strong in thigh and arm, capable, and battle-hardened?” “I was, worthy Raṭṭhapāla. Sometimes it seems as if I had superpowers then. I don’t see a
「いかに尊き御言葉であることか。まことに世は無常(アニッチャ)にして、流れ去るものである」と、ラッタパーラ尊者はかく仰せられました。「では、尊いラッタパーラよ、この言葉の意味はいかに見るべきでありましょうか」 「大王よ、どうお考えになりますか。あなたが二十歳あるいは二十五歳ほどの御年頃、象を御すること、馬を御すること、車を操ること、弓術、剣術において熟達しておられ、腿にも腕にも力満ち、十分な力を備え、戦場に赴くことのできる御方でありましたか」 「ラッタパーラ尊者よ、そのとおりでございます。かつての私には、まるで神通力(イッディ)でも備えていたかのように思われることがあります。今や、それほどの力は――」
副テーマ: impermanence,aging,suffering,wisdom
導線タグ: 老い,衰え,若さの喪失,無常,体力低下,過去への執着,変化への戸惑い
業・因果 中部経典 趣旨一致
Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā anissāmanako hoti; So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati. No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahesakkho hoti. Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ. So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samād
But take some woman or man who is not jealous … Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm … or if they return to the human realm, they’re illustrious … Take some woman or man who doesn’t give to ascetics or brahmins such things as food, drink, clothing, vehicles; garlands, fragrance, and makeup; and bed, house, and lighting. Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss … or if they return to the human realm, they’re poor
ここに、嫉妬心のない女性または男性がいるとしよう。そのような者は、かかる業(カルマ)を積み、かかる行いを受け持つことによって、身体が滅んで死後、善趣(スガティ)なる天上界(サッガ)に生まれる。もし天上界に生まれることなく、再び人間の世界に戻るならば、生まれるところいずれにおいても、大いなる威勢(マヘーサッカ)を持つ者となるであろう。 また、沙門(サマナ)や婆羅門(バラモン)に対して、食物・飲み物・衣服・乗り物、あるいは花輪・香料・塗香、さらには臥具・住処・燈明の類を施し与えることをしない女性または男性がいるとしよう。そのような者は、かかる業を積み、かかる行いを受け持つことによって、身体が滅んで死後、悪しき境涯(アパーヤ)に生まれる。もし再び人間の世界に戻るならば、生まれるところいずれにおいても、貧しく乏しい境遇に置かれるであろう。
副テーマ: karma,happiness,gratitude,suffering
導線タグ: 嫉妬,妬み,施し,布施,貧困,運命,来世
業・因果 中部経典 趣旨一致
abhivādetabbaṁ na abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṁ na paccuṭṭheti, āsanārahassa na āsanaṁ deti, maggārahassa na maggaṁ deti, sakkātabbaṁ na sakkaroti, garukātabbaṁ na garukaroti, mānetabbaṁ na māneti, pūjetabbaṁ na pūjeti. So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati. No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati nīcakulīno hoti. Idha pana, m
They don’t bow to those they should bow to. They don’t rise up for them, offer them a seat, make way for them, or honor, respect, esteem, or venerate those who are worthy of such. Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss … or if they return to the human realm, they’re reborn in a low class family … But take some woman or man who is not obstinate and arrogant … Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm … or if they re
礼すべき者に礼をせず、起立すべき者のために起立せず、座を譲るべき者に座を譲らず、道を譲るべき者に道を譲らず、尊重すべき者を尊重せず、敬うべき者を敬わず、崇めるべき者を崇めず、供養すべき者に供養をなさない。 かかる業(カンマ)を積み、かかる行いを重ねた者は、身体の滅びたのち、死後において、苦しみの境涯(アパーヤ)、悪しき趣(ドゥッガティ)、堕落の処(ヴィニパータ)、地獄(ニラヤ)に生まれ出ずることとなる。もし地獄に堕ちることなく人間界に還るとも、その生まれるところ生まれるところにおいて、賤しき家柄(ニーチャクーラ)に生を受けることとなる。 これに対して、かたくなにならず、驕り高ぶることなき女人・男子は……かかる業を積み、かかる行いを重ねた者は、身体の滅びたのち、死後において、天上の世界(サッガ)に生まれ出ずることとなる。もし人間界に還るとも、その生まれるところにおいて、高貴なる家柄に生を受けることとなる。
副テーマ: karma,suffering,relationship,self
導線タグ: 謙虚さ,礼儀,敬意,傲慢,人間関係,生まれ変わり,因果応報
← 前26272829303132次 →

経典データの出典: SuttaCentral(CC0ライセンス)

© 2026 AIブッダ 禅 — トップ仏陀の教えブログお問い合わせ