AIブッダ 禅 経典データベース

“Na, bhikkhave, pīṭhe patto nikkhipitabbo. Yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū aṅke pattaṁ nikkhipanti, satisammosā uṭṭhahanti. Paripatitvā patto bhijjati. “Na, bhikkhave, aṅke patto nikkhipitabbo. Yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū chatte pattaṁ nikkhipanti. Vātamaṇḍalikāya chattaṁ ukkhipiyati paripatitvā patto bhijjati. “Na, bhikkhave, chatte patto nikkhipitabbo. Yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Ālambanaṁ tiṇacuṇṇaṁ, heṭṭhāmagge nayaṁ kare; Ajjhokāse otappati, sālaṁ heṭṭhā ca bhājanaṁ. Vihāro koṭṭhako ceva, pariveṇaggisālakaṁ; Ārāme ca puna koṭṭhe, heṭṭhaññeva nayaṁ kare. Sudhaṁ anāthapiṇḍi ca, saddho sītavanaṁ agā;

diṭṭhivipattiyā …pe… ājīvavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti akatāya …pe… katāya— Katamāni nava adhammikāni pātimokkhaṭṭhapanāni? Amūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti akatāya, amūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti katāya, amūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti katākatāya; amūlikāya ācāravipattiyā …pe… diṭṭhivipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti akatāya …pe… katāya …pe… Katamāni nava dhammikāni pātimokkhaṭṭhapanāni? Samūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti akatāya, samūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti katāya, samūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti katākatāya; samūlikāya ācāravipattiyā …pe… diṭṭhivipattiyā pātimokkhaṁ ṭhapeti akatāya …pe… katāya …pe…

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū yathāparisāya pātimokkhaṁ uddisanti sakāya sakāya parisāya. “Na, bhikkhave, yathāparisāya pātimokkhaṁ uddisitabbaṁ sakāya sakāya parisāya. Yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, samaggānaṁ uposathakamman”ti. “bhagavatā paññattaṁ— ‘samaggānaṁ uposathakamman’ti. Kittāvatā nu kho sāmaggī hoti, yāvatā ekāvāso, udāhu sabbā pathavī”ti? “Anujānāmi, bhikkhave, ettāvatā sāmaggī yāvatā ekāvāso”ti. 3. Mahākappinavatthu Tena kho pana samayena āyasmā mahākappino rājagahe viharati maddakucchimhi migadāye.

Tehi pavāritamatte, ekaccāya vuṭṭhitāya parisāya, athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti thokatarā. Pavāritā suppavāritā, tesaṁ santike pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ anāpatti. Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. Te na jānanti— ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti. Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā samaggasaññino pavārenti. Tehi pavāritamatte, sabbāya vuṭṭhitāya parisāya, athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti bahutarā. Tehi, bhikkhave, bhikkhūhi puna pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ anāpatti.

pāpikā te diṭṭhi, paṭinissajjetaṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti. ‘natthi me, āvuso, āpatti, yamahaṁ paṭikareyyaṁ. Natthi me, āvuso, pāpikā diṭṭhi, yamahaṁ paṭinissajjeyyan’ti. Taṁ saṅgho appaṭikamme vā appaṭinissagge vā ukkhipati— adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa na hoti āpatti daṭṭhabbā, na hoti āpatti paṭikātabbā, na hoti pāpikā diṭṭhi paṭinissajjetā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘āpattiṁ tvaṁ, āvuso, āpanno, passasetaṁ āpattiṁ? Paṭikarohi taṁ āpattiṁ; pāpikā te diṭṭhi, paṭinissajjetaṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti.

“adhivāsentu me, bhante, therā svātanāya āgantukabhattan”ti. Adhivāsesuṁ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena. Atha kho citto gahapati therānaṁ bhikkhūnaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yenāyasmā sudhammo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sudhammaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. “adhivāsetu me, bhante, ayyo sudhammo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ therehī”ti. Atha kho āyasmā sudhammo— “pubbe khvāyaṁ citto gahapati yadā saṅghaṁ vā gaṇaṁ vā puggalaṁ vā nimantetukāmo na maṁ anapaloketvā saṅghaṁ vā gaṇaṁ vā puggalaṁ vā nimanteti; sodāni maṁ anapaloketvā there bhikkhū nimantesi; duṭṭhodānāyaṁ citto gahapati anapekkho virattarūpo mayī”ti cittaṁ gahapatiṁ etadavoca— “alaṁ, gahapati, nādhivāsemī”ti. Dutiyampi kho …pe…

“yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yāceyyan”ti. Sohaṁ, bhante, saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yācāmī’ti. Dutiyampi yācitabbo. Tatiyampi yācitabbo. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu dve saṅghādisesā āpattiyo āpajji dvemāsappaṭicchannāyo. “ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ ekamāsaparivāsaṁ yāceyyan”ti. Tassa parivasantassa lajjīdhammo okkami—

Tena kho pana samayena bhikkhū pattahatthā kavāṭaṁ paṇāmenti. Kavāṭo āvaṭṭitvā patto bhijjati. “Na, bhikkhave, pattahatthena kavāṭaṁ paṇāmetabbaṁ. Yo paṇāmeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū tumbakaṭāhe piṇḍāya caranti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “seyyathāpi titthiyā”ti. “Na, bhikkhave, tumbakaṭāhe piṇḍāya caritabbaṁ. Yo careyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū ghaṭikaṭāhe piṇḍāya caranti.

Katamāni dasa adhammikāni pātimokkhaṭṭhapanāni? Na pārājiko tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti, na pārājikakathā vippakatā hoti; na sikkhaṁ paccakkhātako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti, na sikkhaṁ paccakkhātakathā vippakatā hoti; dhammikaṁ sāmaggiṁ upeti, na dhammikaṁ sāmaggiṁ paccādiyati, na dhammikāya sāmaggiyā paccādānakathā vippakatā hoti; na sīlavipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti, na ācāravipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti, na diṭṭhivipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti— Katamāni dasa dhammikāni pātimokkhaṭṭhapanāni? Pārājiko tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti, pārājikakathā vippakatā hoti; sikkhaṁ paccakkhātako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti, sikkhaṁ paccakkhātakathā vippakatā hoti; dhammikaṁ sāmaggiṁ na upeti, dhammikaṁ sāmaggiṁ paccādiyati, dhammikāya sāmaggiyā paccādānakathā vippakatā hoti; sīlavipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti, ācāravipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti, diṭṭhivipattiyā diṭṭhasutaparisaṅkito hoti—

Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca— “ujjaliyantu, kassapa, aggī”ti. “Ujjaliyantu, mahāsamaṇā”ti. Sakideva pañca aggisatāni ujjaliyiṁsu. Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi— “mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma aggīpi ujjaliyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti. Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṁ paricaritvā na sakkonti aggiṁ vijjhāpetuṁ. “nissaṁsayaṁ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo, yathā mayaṁ na sakkoma aggiṁ vijjhāpetun”ti. Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca— “vijjhāyantu, kassapa, aggī”ti.

Atha kho āyasmato mahākappinassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi— “gaccheyyaṁ vāhaṁ uposathaṁ na vā gaccheyyaṁ, gaccheyyaṁ vāhaṁ saṅghakammaṁ na vā gaccheyyaṁ, atha khvāhaṁ visuddho paramāya visuddhiyā”ti? Atha kho bhagavā āyasmato mahākappinassa cetasā cetoparivitakkamaññāya— seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—gijjhakūṭe pabbate antarahito maddakucchimhi migadāye āyasmato mahākappinassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Āyasmāpi kho mahākappino bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ mahākappinaṁ bhagavā etadavoca— “nanu te, kappina, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi— gaccheyyaṁ vāhaṁ uposathaṁ na vā gaccheyyaṁ, gaccheyyaṁ vāhaṁ saṅghakammaṁ na vā gaccheyyaṁ, atha khvāhaṁ visuddho paramāya visuddhiyā”ti? “Evaṁ, bhante”.

Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. Te na jānanti— ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti. Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā samaggasaññino pavārenti. Tehi pavāritamatte, sabbāya vuṭṭhitāya parisāya, athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti samasamā. Pavāritā suppavāritā, tesaṁ santike pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ anāpatti. Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. Te na jānanti— ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti.

‘natthi me, āvuso, āpatti, yamahaṁ passeyyaṁ. Natthi me, āvuso, āpatti, yamahaṁ paṭikareyyaṁ. Natthi me, āvuso, pāpikā diṭṭhi, yamahaṁ paṭinissajjeyyan’ti. Taṁ saṅgho adassane vā appaṭikamme vā appaṭinissagge vā ukkhipati— adhammakammaṁ. Idha pana, bhikkhave, bhikkhussa hoti āpatti daṭṭhabbā. Tamenaṁ codeti saṅgho vā sambahulā vā ekapuggalo vā— ‘āpattiṁ tvaṁ, āvuso, āpanno, passasetaṁ āpattin’ti? Taṁ saṅgho āpattiyā adassane ukkhipati—

tatiyampi kho citto gahapati āyasmantaṁ sudhammaṁ etadavoca— “Alaṁ, gahapati, nādhivāsemī”ti. “kiṁ me karissati ayyo sudhammo adhivāsento vā anadhivāsento vā”ti āyasmantaṁ sudhammaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Atha kho citto gahapati tassā rattiyā accayena therānaṁ bhikkhūnaṁ paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpesi. Atha kho āyasmā sudhammo— “yannūnāhaṁ cittassa gahapatino therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭiyattaṁ passeyyan”ti pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatino nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho citto gahapati yenāyasmā sudhammo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sudhammaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho cittaṁ gahapatiṁ āyasmā sudhammo etadavoca— “pahūtaṁ kho te idaṁ, gahapati, khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyattaṁ; ekā ca kho idha natthi yadidaṁ tilasaṅguḷikā”ti.

“ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. “Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yāceyyan”ti. So saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ yācati. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmassa bhikkhuno dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ itarampi māsaṁ parivāsaṁ dadeyya. Esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ itthannāmo bhikkhu dve saṅghādisesā āpattiyo āpajji dvemāsappaṭicchannāyo. “ahaṁ kho dve saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṁ dvemāsappaṭicchannāyo. Yannūnāhaṁ saṅghaṁ dvinnaṁ āpattīnaṁ dvemāsappaṭicchannānaṁ ekamāsaparivāsaṁ yāceyyan”ti. Tassa parivasantassa lajjīdhammo okkami—

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “seyyathāpi titthiyā”ti. “Na, bhikkhave, ghaṭikaṭāhe piṇḍāya caritabbaṁ. Yo careyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sabbapaṁsukūliko hoti. So chavasīsassa pattaṁ dhāreti. Aññatarā itthī passitvā bhītā vissaramakāsi— “abhuṁ me pisāco vatāyan”ti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā chavasīsassa pattaṁ dhāressanti, seyyathāpi pisācillikā”ti.

Patiṭṭhāpesi ārāmaṁ, bhattagge ca kolāhalaṁ; Gilānā varaseyyā ca, lesā sattarasā tahiṁ. vihāraggena bhājayi; Pariveṇaṁ anubhāgañca, akāmā bhāgaṁ no dade. Nissīmaṁ sabbakālañca, gāhā senāsane tayo; Upanando ca vaṇṇesi,

6. Dhammikapātimokkhaṭṭhapana Kathaṁ pārājiko tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti? Idha, bhikkhave, yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi pārājikassa dhammassa ajjhāpatti hoti, tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi bhikkhu bhikkhuṁ passati pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjantaṁ. Na heva kho bhikkhu bhikkhuṁ passati pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjantaṁ, api ca añño bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘itthannāmo, āvuso, bhikkhu pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpanno’ti. Na heva kho bhikkhu bhikkhuṁ passati pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpajjantaṁ, nāpi añño bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘itthannāmo, āvuso, bhikkhu pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpanno’ti, api ca sova bhikkhu bhikkhussa āroceti— ‘ahaṁ, āvuso, pārājikaṁ dhammaṁ ajjhāpanno’ti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāya tadahuposathe cātuddase vā pannarase vā tasmiṁ puggale sammukhībhūte saṅghamajjhe udāhareyya—

Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā samaggasaññino pavārenti. Tehi pavāritamatte, sabbāya vuṭṭhitāya parisāya, athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti thokatarā. Pavāritā suppavāritā, tesaṁ santike pavāretabbaṁ. Pavāritānaṁ anāpatti. Anāpattipannarasakaṁ niṭṭhitaṁ. 10. Vaggāvaggasaññipannarasaka Idha pana, bhikkhave, aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya sambahulā āvāsikā bhikkhū sannipatanti, pañca vā atirekā vā. ‘atthaññe āvāsikā bhikkhū anāgatā’ti. Te dhammasaññino vinayasaññino vaggā vaggasaññino pavārenti. Tehi pavāriyamāne athaññe āvāsikā bhikkhū āgacchanti bahutarā.