🪷 老いの教え
老いと向き合う。誰にも訪れる老いを、仏陀はどう受け止めたか。
ダンマパダ(法句経)
直接根拠
ダンマパダ 第11章 老品 偈150
Aniccava khayatthena, rupam vedana sanna; sankharavinnanadhamma, avinataya pannaya.
壊れゆくものをよく見よ。形あるもの、感受、想念、意志作用、認識のすべては無常であり、滅びゆく。
ダンマパダ(法句経)
直接根拠
ダンマパダ 第11章 老品 偈151
Yani sotthani assu, kantakasanthani vahanam; evameva addhagu citte.
飾りたてた王の車もやがては古びる。人の身体もまた老いて朽ちる。しかし善い人々の法は朽ちることがない。善い人から善い人へと伝えられる。
スッタニパータ
直接根拠
スッタニパータ 老い経 偈807
Evam manussam vihitam jaraya, tam nasimseyya sadisam pure ahu.
人は老いによってこのように損なわれる。あたかも以前とは別人のように。人はこのように老いるのである。
ダンマパダ(法句経)
直接根拠
ダンマパダ 第11章 老品 偈147
Passa cittakatam bimbam, arukayam samussitam; aturam bahusankappam, yassa natthi dhuvam thiti.
この飾りたてた身体を見よ。傷だらけで、いろいろなものが集まったもの。病いにかかりやすく、あれこれ思いわずらう。この身には永遠の存続はない。
ダンマパダ(法句経)
直接根拠
ダンマパダ 第11章 老品 偈148
Aturanneva kayam imam, pabbangu sandhicchanna; bhijjati putisandeho, maranantam hi jivitam.
この身体は老い衰え、壊れやすい巣である。この腐りゆく身は崩れる。命は死に至って終わる。
ダンマパダ(法句経)
直接根拠
ダンマパダ 第11章 老品 偈152
Appassutayam puriso, balivaddova jirati; mamsani tassa vaddhanti, panna tassa na vaddhati.
学ぶことの少ない人は牛のように老いていく。その肉は増えるが、その智慧は増えない。
スッタニパータ
直接根拠
スッタニパータ 老い経 偈804
Appam vata jivitam idam, oram vassasata pi miyati.
人の命はまことに短い。百歳に達する前に死ぬ。もしそれよりも長く生きたとしても、老衰のために死ぬ。
テーリーガーター
直接根拠
テーリーガーター 偈5-6(アッダカーシー尼)
かつては美しさを誇り、若さに酔っていた。今、この身体は老い、病み、変わり果てた。しかし、心は真理を見出し、安らかである。
テーリーガーター
直接根拠
テーリーガーター 偈312-319(アンビカー尼)
美しかったこの身体は、今は老い、曲がり、杖をつく。真理の家は朽ちることがなく、真理の建造者(仏)は教えを残した。
vinaya
趣旨一致
律蔵 集犍度 段落14
Kathaṁ nu kho mayā paṭipajjitabban”ti? Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. “Tena hi, bhikkhave, saṅgho udāyissa bhikkhuno ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhappaṭicchannāya chārattaṁ mānattaṁ detu. Evañca pana, bhikkhave, dātabbaṁ— Tena, bhikkhave, udāyinā bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamitvā …pe… ‘ahaṁ, bhante, ekaṁ āpattiṁ āpajjiṁ sañcetanikaṁ sukkavissaṭṭhiṁ ekāhappaṭicchannaṁ. Sohaṁ saṅghaṁ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhappaṭicchannāya ekāhaparivāsaṁ yāciṁ. Sohaṁ, bhante, parivutthaparivāso saṅghaṁ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhappaṭicchannāya chārattaṁ mānattaṁ yācāmī’ti. Dutiyampi yācitabbaṁ. Tatiyampi yācitabbaṁ.
What should I do next?” They told the Buddha. “Well then, the Sangha should give the monk Udāyī the trial period of six days for one offense of intentional emission of semen, concealed for one day. And it should be given like this. The monk Udāyī should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, ‘Venerables, I had committed one offense of intentional emission of semen, concealed for one day. I asked the Sangha to give me probation for one day for that offense, I’ve now completed that probation and ask the Sangha for the trial period of six days.’ And he should ask a second and a third time.