🔖 ブックマーク機能はLINEログインで利用できます 💬 AIブッダに相談
10,029
偈句数
9,999
日本語訳あり
9,982
パーリ原文
経典 19
テーマ 20
該当 1,279
すべて 智慧 4354 老い 931 苦しみ 772 正念 695 怒り 356 執着 350 350 業・因果 346 幸せ 337 自己 244 人間関係 243 家族 234 不安 168 仕事 165 渇愛 147 慈悲 115 無常 111 孤独 45 43 感謝 23
経典: vinaya ✕ クリア
智慧 vinaya 趣旨一致
So puna paccāgantvā bhikkhū upasampadaṁ yācati. So evamassa vacanīyo— ‘passissasi taṁ āpattin’ti? Sacāhaṁ passissāmīti, pabbājetabbo. Sacāhaṁ na passissāmīti, na pabbājetabbo. Pabbājetvā vattabbo— ‘passissasi taṁ āpattin’ti? Sacāhaṁ passissāmīti, upasampādetabbo. Sacāhaṁ na passissāmīti, na upasampādetabbo. Upasampādetvā vattabbo—
彼が再び戻ってきて、比丘たちに受具(うぐ)を求めるならば、彼に次のように言うべきである——「汝はその罪過(ざいか)を見るであろうか」と。「私は見るであろう」と言うならば、出家させるべきである。「私は見ないであろう」と言うならば、出家させるべきではない。出家させた後に言うべきである——「汝はその罪過を見るであろうか」と。「私は見るであろう」と言うならば、具足戒(ぐそくかい)を授けるべきである。「私は見ないであろう」と言うならば、具足戒を授けるべきではない。具足戒を授けた後に言うべきである——
副テーマ: wisdom,karma,self
導線タグ: 過ちを認める,反省,罪悪感,自己責任,誠実さ,やり直し,正直に生きる
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
“saccaṁ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhū evarūpāni kammāni karonti— “Saccaṁ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā …pe… vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “Adhammena ce, bhikkhave, vaggakammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; adhammena samaggakammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; dhammena vaggakammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; dhammapatirūpakena vaggakammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; dhammapatirūpakena samaggakammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ. Ñattivipannañce, bhikkhave, kammaṁ anussāvanasampannaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ;
「比丘たちよ、六群比丘(チャッバッギヤ)らがかかる羯磨(カンマ)を行っているということは、誠のことであるか」と。「世尊よ、誠のことでございます」と。覚れる世尊(ブッダ・バガヴァント)は、これを呵責し……乃至……呵責し終わって、法(ダンマ)にかなう教誡を施して、比丘たちに告げられた—— 「比丘たちよ、法(ダンマ)にかなわざる分裂羯磨(ヴァッガカンマ)は、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。法にかなわざる和合羯磨(サマッガカンマ)は、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。法(ダンマ)にかなう分裂羯磨もまた、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。法に似て法にあらざる(ダンマパティルーパカ)分裂羯磨は、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。法に似て法にあらざる和合羯磨もまた、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。 比丘たちよ、白(ñatti)に欠陥あり、唱羯磨(アヌッサーヴァナ)に欠陥なき羯磨もまた、羯磨にあらず、行ずべきものにあらず。
副テーマ: teaching
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,初手で出すと冷たく見える,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
‘ahaṁ, bhante, saṅghena niyassakammakato sammā vattāmi, lomaṁ pātemi, netthāraṁ vattāmi, niyassassa kammassa paṭippassaddhiṁ yācāmī’ti. Dutiyampi yācitabbā. Tatiyampi yācitabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo— ‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ seyyasako bhikkhu saṅghena niyassakammakato sammā vattati, lomaṁ pāteti, netthāraṁ vattati, niyassassa kammassa paṭippassaddhiṁ yācati. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho seyyasakassa bhikkhuno niyassakammaṁ paṭippassambheyya. Esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ seyyasako bhikkhu saṅghena niyassakammakato sammā vattati, lomaṁ pāteti, netthāraṁ vattati, niyassassa kammassa paṭippassaddhiṁ yācati.
「尊者よ、私セイヤサカは、僧伽(サンガ)によって依止羯磨(ニヤッサカンマ)を課せられし者でありますが、今や正しく行じ、毛を伏せ(ロマン・パーテーミ)、脱し出でて(ネッターラン・ワッターミ)、依止羯磨の解除を願い求めます」と。 さらに二度目も願い求めるべきである。三度目も願い求めるべきである。 そののち、有能にして堪能なる比丘(びく)によって、僧伽に告知されるべきである—— 「尊者よ、僧伽よ、聴きたまえ。この比丘セイヤサカは、僧伽によって依止羯磨を課せられし者でありますが、今や正しく行じ、毛を伏せ、脱し出でて、依止羯磨の解除を願い求めております。もし僧伽にとって時宜にかなえりと思し召さば、僧伽はセイヤサカ比丘の依止羯磨を解除されますように。これが告白(ナッティ)であります。 尊者よ、僧伽よ、聴きたまえ。この比丘セイヤサカは、僧伽によって依止羯磨を課せられし者でありますが、今や正しく行じ、毛を伏せ、脱し出でて、依止羯磨の解除を願い求めております。
副テーマ: wisdom,karma,relationship,self
導線タグ: 反省,やり直し,許し,更生,信頼回復,コミュニティ,手続き
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Na kāḷavaṇṇakaraṇamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na gerukaparikammakaraṇamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na chādanamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na bandhanamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na bhaṇḍikāṭṭhapanamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na paribhaṇḍakaraṇamattena navakammaṁ dātabbaṁ. Na vīsativassikaṁ navakammaṁ dātabbaṁ. Na tiṁsavassikaṁ navakammaṁ dātabbaṁ. Na dhūmakālikampi pariyositaṁ vihāraṁ navakammaṁ dātabbaṁ.
黒色の塗装を施したというだけで、新作業(ナヴァカンマ)の許可を与えてはならない。赤土による仕上げを施したというだけで、新作業の許可を与えてはならない。屋根を葺いたというだけで、新作業の許可を与えてはならない。縛り結わえたというだけで、新作業の許可を与えてはならない。荷物を置いたというだけで、新作業の許可を与えてはならない。破損箇所を修繕したというだけで、新作業の許可を与えてはならない。縁取りを施したというだけで、新作業の許可を与えてはならない。二十年を経た住房に新作業の許可を与えてはならない。三十年を経た住房に新作業の許可を与えてはならない。煤けて使われなくなった住房であっても、それが完成しているならば、新作業の許可を与えてはならない。
副テーマ: wisdom,work,attachment
導線タグ: 職場のルール,規則の遵守,責任の範囲,管理職の負担,仕事の境界線,組織運営,役割分担
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
nitthune kaṭṭha vaccañca; Passāva kheḷa pharusā, kūpañca vaccapāduke. Nātisahasā ubbhaji, pādukāya capucapu; Na sesaye paṭicchāde, uhatapidharena ca. Vaccakuṭī paribhaṇḍaṁ, pariveṇañca koṭṭhako; Ācamane ca udakaṁ,
乾いた薪と糞便とを、 小便・唾・荒ごみを、 便所の坑と足台とを、 汚すべからず。 あまりに性急に立ちあがるべからず、 履物(パーダカー)をぺたぺたと鳴らしながら歩くべからず。 残り水を覆い隠すべからず、 蓋をしたまま器を持ちいるべからず。 便所(ヴァッチャクティー)の備品と、 囲いの部屋(パリヴェーナ)と、小屋(コッタカ)と、 口をすすぐための水と——
副テーマ: wisdom,mindfulness
導線タグ: 清潔,身体的習慣,規律,日常生活,マナー,生活習慣,自己管理
智慧 vinaya 趣旨一致
‘passissasi taṁ āpattin’ti? Sacāhaṁ passissāmīti, osāretabbo. Sacāhaṁ na passissāmīti, na osāretabbo. Osāretvā vattabbo— ‘passasi taṁ āpattin’ti? Sace passati, iccetaṁ kusalaṁ. No ce passati, labbhamānāya sāmaggiyā puna ukkhipitabbo. Alabbhamānāya sāmaggiyā anāpatti sambhoge saṁvāse. Idha pana, bhikkhave, bhikkhu āpattiyā appaṭikamme ukkhittako vibbhamati. So puna paccāgantvā bhikkhū upasampadaṁ yācati.
「汝はその罪過(āpatti)を見るであろうか」と。もし「私は見るであろう」と言うならば、その罪を解くべきである。もし「私は見ないであろう」と言うならば、解いてはならない。解いた後に問うべきである——「汝はその罪過を見るか」と。もし見るならば、それはすなわち善いことである。もし見ないならば、僧伽(saṅgha)の和合が得られるならば、再び挙罪(ukkhepanīya)すべきである。和合が得られないならば、共住(saṁvāsa)・共食(sambhoga)に関して罪は生じない。 しかるに、比丘たちよ、ここにある比丘が、罪過に対して懺悔(paṭikamma)を行わぬまま挙罪された者として、〔僧団を〕離去する。その者が再び戻り来たりて、比丘たちに具足戒(upasampadā)を求める。
副テーマ: wisdom,karma,relationship,self
導線タグ: 過ちを認める,謝罪,和解,共同体のルール,責任,反省,許し
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
‘iṅgha tumhe āyasmanto imaṁ bhikkhuṁ muhuttaṁ muñcatha, yāvāyaṁ bhikkhu pavāretī’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ. No ce labhetha, te ñātakā bhikkhūhi evamassu vacanīyā— ‘iṅgha tumhe āyasmanto muhuttaṁ ekamantaṁ hotha, yāvāyaṁ bhikkhu pavāraṇaṁ detī’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ. No ce labhetha, te ñātakā bhikkhūhi evamassu vacanīyā— ‘iṅgha tumhe āyasmanto imaṁ bhikkhuṁ muhuttaṁ nissīmaṁ netha, yāva saṅgho pavāretī’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ. No ce labhetha, na tveva vaggena saṅghena pavāretabbaṁ. Pavāreyya ce, āpatti dukkaṭassa.
「さあ、尊者たちよ、この比丘をしばらくの間解放してください。この比丘が自恣(パーヴァーラナー)を行うまでの間」と。もしそのようにできるならば、それはよいことである。もしできないならば、その親族の比丘たちにこのように言うべきである——「さあ、尊者たちよ、しばらくの間、少し離れたところにいてください。この比丘が自恣(パーヴァーラナー)を授けるまでの間」と。もしそのようにできるならば、それはよいことである。もしできないならば、その親族の比丘たちにこのように言うべきである——「さあ、尊者たちよ、この比丘をしばらくの間、界外(シーマーの外)に連れ出してください。僧伽(サンガ)が自恣を行うまでの間」と。もしそのようにできるならば、それはよいことである。もしできないならば、分裂した僧伽によって自恣を行ってはならない。もし行うならば、突吉羅(ドゥッカタ)の罪となる。
副テーマ: wisdom,relationship
導線タグ: 集団のルール,手続き,柔軟な対応,状況判断,コミュニティ運営,規律,問題解決
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
anussāvanavipannañce, bhikkhave, kammaṁ ñattisampannaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; ñattivipannañce, bhikkhave, kammaṁ anussāvanavipannaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; aññatrāpi dhammā kammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; aññatrāpi vinayā kammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; aññatrāpi satthusāsanā kammaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ; paṭikuṭṭhakatañce, bhikkhave, kammaṁ adhammikaṁ kuppaṁ aṭṭhānārahaṁ akammaṁ na ca karaṇīyaṁ. Chayimāni, bhikkhave, kammāni— adhammakammaṁ, vaggakammaṁ, samaggakammaṁ, dhammapatirūpakena vaggakammaṁ, dhammapatirūpakena samaggakammaṁ, dhammena samaggakammaṁ. Katamañca, bhikkhave, adhammakammaṁ? Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme ekāya ñattiyā kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti—adhammakammaṁ.
「比丘たちよ、もし羯磨(kamma)が宣告(anussāvana)において瑕疵あるものであっても、動議(ñatti)において完備しているならば、それは無効の羯磨であり、なされるべきものではない。比丘たちよ、もし羯磨が動議において瑕疵あるものであっても、宣告において瑕疵あるものであっても、それは無効の羯磨であり、なされるべきものではない。法(dhamma)に反する羯磨もまた無効であり、なされるべきものではない。律(vinaya)に反する羯磨もまた無効であり、なされるべきものではない。師の教勅(satthusāsana)に反する羯磨もまた無効であり、なされるべきものではない。比丘たちよ、また非法(adhammika)にして可動(kuppa)であり、その処に堪えざる羯磨として非難せられたるものは、無効の羯磨であり、なされるべきものではない。 比丘たちよ、これら六種の羯磨がある。すなわち、非法羯磨(adhammakamma)、分裂羯磨(vaggakamma)、和合羯磨(samaggakamma)、法に似て分裂せる羯磨(dhammapatirūpakena vaggakamma)、法に似て和合せる羯磨(dhammapatirūpakena samaggakamma)、法によりて和合せる羯磨(dhammena samaggakamma)の六つである。 では、比丘たちよ、非法羯磨とはいかなるものか。比丘たちよ、もし動議を二度とする羯磨において、ただ一度の動議のみをもって羯磨をなし、羯磨文(kammavācā)を宣告せざる場合、これを非法羯磨という。」
副テーマ: teaching
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Saṅgho seyyasakassa bhikkhuno niyassakammaṁ paṭippassambheti. Yassāyasmato khamati seyyasakassa bhikkhuno niyassassa kammassa paṭippassaddhi, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Dutiyampi etamatthaṁ vadāmi— suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ seyyasako bhikkhu saṅghena niyassakammakato sammā vattati, lomaṁ pāteti, netthāraṁ vattati, niyassassa kammassa paṭippassaddhiṁ yācati. Saṅgho seyyasakassa bhikkhuno niyassakammaṁ paṭippassambheti. Yassāyasmato khamati seyyasakassa bhikkhuno niyassassa kammassa paṭippassaddhi, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Tatiyampi etamatthaṁ vadāmi—
僧伽(サンガ)は、セイヤサカ比丘のニヤッサ羯磨(ニヤッサカンマ)を解除する。セイヤサカ比丘のニヤッサ羯磨の解除を承認される尊者は黙っておられよ。承認されない方は発言されよ。 再びこの事を申し上げる―― 大徳よ、僧伽はお聞きください。このセイヤサカ比丘は、僧伽によってニヤッサ羯磨を課せられた後、正しく行動し、従順となり、解脱へと向かい、ニヤッサ羯磨の解除を願い求めています。僧伽は、セイヤサカ比丘のニヤッサ羯磨を解除する。セイヤサカ比丘のニヤッサ羯磨の解除を承認される尊者は黙っておられよ。承認されない方は発言されよ。 三たびこの事を申し上げる――
副テーマ: wisdom,relationship,compassion
導線タグ: やり直し,更生,許し,コミュニティ,規律,和解,再統合
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Yo dadeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, akataṁ vā vippakataṁ vā navakammaṁ dātuṁ, khuddake vihāre kammaṁ oloketvā chappañcavassikaṁ navakammaṁ dātuṁ, aḍḍhayoge kammaṁ oloketvā sattaṭṭhavassikaṁ navakammaṁ dātuṁ, mahallake vihāre pāsāde vā kammaṁ oloketvā dasadvādasavassikaṁ navakammaṁ dātun”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū sabbe vihāre navakammaṁ denti. “Na, bhikkhave, sabbe vihāre navakammaṁ dātabbaṁ. Yo dadeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū ekassa dve denti. “Na, bhikkhave, ekassa dve dātabbā. Yo dadeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū navakammaṁ gahetvā aññaṁ vāsenti. “Na, bhikkhave, navakammaṁ gahetvā añño vāsetabbo.
「与える者には、悪作(dukkaṭa)の罪過あり。比丘たちよ、わたしは許す——未完成もしくは半完成の新作事(navakamma)を与えることを。小さな精舎においては工事の状況を見定めたうえで五年ないし六年の新作事を与えることを。半堂造りの建物においては工事の状況を見定めたうえで七年ないし八年の新作事を与えることを。大きな精舎または楼閣においては工事の状況を見定めたうえで十年ないし十二年の新作事を与えることを」と。 さて、そのころ比丘たちはすべての精舎に新作事を与えていた。「比丘たちよ、すべての精舎に新作事を与えてはならない。与える者には、悪作の罪過あり」と。 さて、そのころ比丘たちは一人の者に二つの新作事を与えていた。「比丘たちよ、一人の者に二つを与えてはならない。与える者には、悪作の罪過あり」と。 さて、そのころ比丘たちは新作事を受け取りながら、他の者を住まわせていた。「比丘たちよ、新作事を受け取りながら、他の者を住まわせてはならない。
副テーマ: wisdom,work,karma
導線タグ: 責任の分担,仕事の管理,役割の明確化,規律,職場のルール,組織運営,責任感
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
vattaṁ vaccakuṭīsume. Upāhanā dantakaṭṭhaṁ, mukhodakañca āsanaṁ; Yāgu udakaṁ dhovitvā, uddhāruklāpa gāma ca. saguṇaṁ pattasodakaṁ; Pacchā timaṇḍalo ceva, parimaṇḍala bandhanaṁ. Saguṇaṁ dhovitvā pacchā, nātidūre paṭiggahe;
糞掃室(かびんざしつ)の作法を述べる。 靴、歯木(しもく)、 口すすぎの水、座具、 粥(かゆ)、水、洗い清めること、 取り出すこと、また村へと。 鉢洗い水を整え収める。 後には円を整え(timaṇḍalo)、 また周囲を正しく結ぶ。 整えて洗い清めた後、 遠からぬところにて受け取れ。
副テーマ: wisdom,mindfulness
導線タグ: マナー,規律,日常の作法,生活習慣,丁寧な行動,心がけ,修行
智慧 vinaya 趣旨一致
So evamassa vacanīyo— ‘paṭikarissasi taṁ āpattin’ti? Sacāhaṁ paṭikarissāmīti, pabbājetabbo. Sacāhaṁ na paṭikarissāmīti, na pabbājetabbo. Pabbājetvā vattabbo— ‘paṭikarissasi taṁ āpattin’ti? Sacāhaṁ paṭikarissāmīti, upasampādetabbo. Sacāhaṁ na paṭikarissāmīti, na upasampādetabbo. Upasampādetvā vattabbo— ‘paṭikarissasi taṁ āpattin’ti?
彼にはこのように告げるべきである——「汝はその罪(āpatti)を懺悔(paṭikāra)するか」と。もし「懺悔いたします」と言うならば、出家させるべきである。もし「懺悔いたしません」と言うならば、出家させるべきではない。出家させた後に告げるべきである——「汝はその罪を懺悔するか」と。もし「懺悔いたします」と言うならば、具足戒(upasampadā)を授けるべきである。もし「懺悔いたしません」と言うならば、具足戒を授けるべきではない。具足戒を授けた後に告げるべきである——「汝はその罪を懺悔するか」と。
副テーマ: wisdom,karma,self
導線タグ: 過ちを認める,謝罪,反省,やり直し,許し,更生,誠実さ
智慧 vinaya 趣旨一致
Idha pana, bhikkhave, bhikkhuṁ tadahu pavāraṇāya rājāno gaṇhanti …pe… bhikkhupaccatthikā gaṇhanti. Te bhikkhupaccatthikā bhikkhūhi evamassu vacanīyā— ‘iṅgha tumhe āyasmanto imaṁ bhikkhuṁ muhuttaṁ muñcatha, yāvāyaṁ bhikkhu pavāretī’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ. No ce labhetha, te bhikkhupaccatthikā bhikkhūhi evamassu vacanīyā— ‘iṅgha tumhe āyasmanto muhuttaṁ ekamantaṁ hotha, yāvāyaṁ bhikkhu pavāraṇaṁ detī’ti. Evañcetaṁ labhetha, iccetaṁ kusalaṁ. No ce labhetha, te bhikkhupaccatthikā bhikkhūhi evamassu vacanīyā— ‘iṅgha tumhe āyasmanto imaṁ bhikkhuṁ muhuttaṁ nissīmaṁ netha, yāva saṅgho pavāretī’ti.
「比丘たちよ、ここにおいて、自恣(パーヴァーラナー)の当日に、国王らがある比丘を捕縛する場合、……乃至……比丘の怨敵らが捕縛する場合がある。その比丘の怨敵らに対して、比丘たちはかくのごとく語るべきである――『さあ、尊者たちよ、この比丘がパーヴァーラナーを行ずるまでの間、しばしの間この比丘を解き放ちたまえ』と。もしそのようにことが叶うならば、それは善いことである。もし叶わぬならば、その比丘の怨敵らに対して、比丘たちはかくのごとく語るべきである――『さあ、尊者たちよ、この比丘がパーヴァーラナー(自恣)を行ずるまでの間、しばしの間、一方に退いていてくださるように』と。もしそのようにことが叶うならば、それは善いことである。もし叶わぬならば、その比丘の怨敵らに対して、比丘たちはかくのごとく語るべきである――『さあ、尊者たちよ、僧伽(サンガ)が自恣を行ずるまでの間、しばしの間この比丘を結界(シーマー)の外へ連れ出していただきたい』と。」
副テーマ: wisdom,compassion,relationship
導線タグ: 困難な状況,柔軟な対応,問題解決,コミュニティ,協力,義務と障害,臨機応変
⚠ 出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme dvīhi ñattīhi kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti—adhammakammaṁ. Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme ekāya kammavācāya kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ. Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme dvīhi kammavācāhi kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme ekāya ñattiyā kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti— adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme dvīhi ñattīhi kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme tīhi ñattīhi kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme catūhi ñattīhi kammaṁ karoti, na ca kammavācaṁ anussāveti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme ekāya kammavācāya kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme dvīhi kammavācāhi kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ.
「比丘たちよ、白二羯磨(ñattidutiye kamma)において、二度の白(ñatti)をもって羯磨を行い、しかも羯磨文(kammavācā)を唱えない場合、それは非法の羯磨(adhammakamma)である。比丘たちよ、白二羯磨において、一度の羯磨文をもって羯磨を行い、しかも白を立てない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白二羯磨において、二度の羯磨文をもって羯磨を行い、しかも白を立てない場合、それは非法の羯磨である。 比丘たちよ、白四羯磨(ñatticatutthe kamma)において、一度の白をもって羯磨を行い、しかも羯磨文を唱えない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白四羯磨において、二度の白をもって羯磨を行い、しかも羯磨文を唱えない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白四羯磨において、三度の白をもって羯磨を行い、しかも羯磨文を唱えない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白四羯磨において、四度の白をもって羯磨を行い、しかも羯磨文を唱えない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白四羯磨において、一度の羯磨文をもって羯磨を行い、しかも白を立てない場合、それは非法の羯磨である。比丘たちよ、白四羯磨において、二度の羯磨文をもって羯磨を行い、しかも白を立てない場合、それは非法の羯磨である。」
副テーマ: wisdom,work
導線タグ: 手続き,規則,正当性,形式,秩序,組織運営,判断基準
⚠ 自己責任論に誤解されやすい
智慧 vinaya 趣旨一致
suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṁ seyyasako bhikkhu saṅghena niyassakammakato sammā vattati, lomaṁ pāteti, netthāraṁ vattati, niyassassa kammassa paṭippassaddhiṁ yācati. Saṅgho seyyasakassa bhikkhuno niyassakammaṁ paṭippassambheti. Yassāyasmato khamati seyyasakassa bhikkhuno niyassassa kammassa paṭippassaddhi, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Paṭippassaddhaṁ saṅghena seyyasakassa bhikkhuno niyassakammaṁ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti. Niyassakammaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ. 3. Pabbājanīyakamma Tena kho pana samayena assajipunabbasukā nāma kīṭāgirismiṁ āvāsikā honti alajjino pāpabhikkhū.
「大徳方よ、僧伽(サンガ)はわが申し上げることをお聴きください。このセッヤサカ比丘は、僧伽によって依止羯磨(ニヤッサカンマ)を課せられた者でありますが、今や正しく行住し、羽毛を落とし(謙虚に自らを律し)、道を歩み、依止羯磨の解除を願い求めております。僧伽はセッヤサカ比丘の依止羯磨を解除いたします。セッヤサカ比丘の依止羯磨の解除を是とされる尊者方は沈黙されますよう。是としない方はお言葉を述べられますよう。セッヤサカ比丘の依止羯磨は僧伽によって解除されました。僧伽はこれを是としております。それゆえに沈黙あり。かくのごとくわれはこれを保持します」と。 依止羯磨(ニヤッサカンマ)、第二、終わる。 三、追放羯磨(パッバージャニーヤカンマ) さてそのころ、アッサジとプナッバスカとよばれる比丘たちが、キータギリにおいて住持(āvāsika)として在住しておりました。彼らは恥なき(alajjī)悪しき比丘どもでありました。
副テーマ: wisdom,karma,relationship
導線タグ: 規律,反省,更生,許し,共同体,手続き,信頼回復
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Yo vāseyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū navakammaṁ gahetvā saṅghikaṁ paṭibāhenti. “Na, bhikkhave, navakammaṁ gahetvā saṅghikaṁ paṭibāhitabbaṁ. Yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, ekaṁ varaseyyaṁ gahetun”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū nissīme ṭhitassa navakammaṁ denti. “Na, bhikkhave, nissīme ṭhitassa navakammaṁ dātabbaṁ. Yo dadeyya, āpatti dukkaṭassā”ti. Tena kho pana samayena bhikkhū navakammaṁ gahetvā sabbakālaṁ paṭibāhanti. “Na, bhikkhave, navakammaṁ gahetvā sabbakālaṁ paṭibāhitabbaṁ.
「〔その房に〕住するならば、突吉羅(突吉羅)の罪を犯すことになる」と。 さてそのとき、比丘たちは新作(ナヴァカンマ)〔の権利〕を取得して、僧伽の〔房を〕排除するようになった。「比丘たちよ、新作〔の権利〕を取得して、僧伽の〔房を〕排除してはならない。排除するならば、突吉羅の罪を犯すことになる。比丘たちよ、〔その代わりに〕一つの最勝の臥処(ヴァラセイヤー)を取得することを許可する」と。 さてそのとき、比丘たちは界外(ニッシーマ)に立っている者に新作〔の権利〕を与えるようになった。「比丘たちよ、界外に立っている者に新作〔の権利〕を与えてはならない。与えるならば、突吉羅の罪を犯すことになる」と。 さてそのとき、比丘たちは新作〔の権利〕を取得して、常時にわたって〔僧伽の房を〕排除するようになった。「比丘たちよ、新作〔の権利〕を取得して、常時にわたって排除してはならない。
副テーマ: wisdom,work,attachment,karma
導線タグ: 規律,共有財産,役割と責任,組織運営,公私混同,ルール違反,職務上の不正
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme tīhi kammavācāhi kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme catūhi kammavācāhi kammaṁ karoti, na ca ñattiṁ ṭhapeti—adhammakammaṁ. Katamañca, bhikkhave, vaggakammaṁ? Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te anāgatā honti, chandārahānaṁ chando anāhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te āgatā honti, chandārahānaṁ chando anāhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te āgatā honti, chandārahānaṁ chando āhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te anāgatā honti, chandārahānaṁ chando anāhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te āgatā honti, chandārahānaṁ chando anāhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Ñatticatutthe ce, bhikkhave, kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā te āgatā honti, chandārahānaṁ chando āhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti—vaggakammaṁ. Katamañca, bhikkhave, samaggakammaṁ?
「比丘たちよ、では如法羯磨(にょほうかつま)とは何か。 比丘たちよ、もし白四羯磨(びゃくしかつま)において三つの羯磨語(かつまご)をもって羯磨を行い、しかも白(びゃく)を定めなかったならば——それは非法羯磨(ひほうかつま)である。比丘たちよ、もし白四羯磨において四つの羯磨語をもって羯磨を行い、しかも白を定めなかったならば——それは非法羯磨である。 比丘たちよ、では破僧羯磨(はそうかつま)とは何か。 比丘たちよ、もし白二羯磨(びゃくにかつま)において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しておらず、欲(よく)を与える資格ある者の欲が齎(もたら)されておらず、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。比丘たちよ、もし白二羯磨において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しており、欲を与える資格ある者の欲が齎されておらず、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。比丘たちよ、もし白二羯磨において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しており、欲を与える資格ある者の欲が齎されており、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。 比丘たちよ、もし白四羯磨において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しておらず、欲を与える資格ある者の欲が齎されておらず、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。比丘たちよ、もし白四羯磨において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しており、欲を与える資格ある者の欲が齎されておらず、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。比丘たちよ、もし白四羯磨において、羯磨に参ずべき比丘たちが参集しており、欲を与える資格ある者の欲が齎されており、現前にある者が異議を唱えたならば——それは破僧羯磨である。 比丘たちよ、では和合羯磨(わごうかつま)とは何か。」
副テーマ: wisdom,relationship
導線タグ: ルール,手続き,組織運営,合意形成,意思決定,コミュニティ,規律
⚠ 自己責任論に誤解されやすい,出家者向けの文脈
智慧 vinaya 趣旨一致
Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya mūlāyapaṭikassanaṁ yāciṁ. Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya purimāya āpattiyā samodhānaparivāsaṁ yāciṁ. Sohaṁ parivutthaparivāso mānattāraho antarā ekaṁ āpattiṁ āpajjiṁ sañcetanikaṁ sukkavissaṭṭhiṁ pañcāhappaṭicchannaṁ. Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya mūlāyapaṭikassanaṁ yāciṁ. Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya purimāya āpattiyā samodhānaparivāsaṁ yāciṁ. Sohaṁ parivutthaparivāso saṅghaṁ tissannaṁ āpattīnaṁ chārattaṁ mānattaṁ yāciṁ. Sohaṁ mānattaṁ caranto antarā ekaṁ āpattiṁ āpajjiṁ sañcetanikaṁ sukkavissaṭṭhiṁ pañcāhappaṭicchannaṁ. Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya mūlāyapaṭikassanaṁ yāciṁ. Sohaṁ saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya purimāya āpattiyā samodhānaparivāsaṁ yāciṁ. Sohaṁ parivutthaparivāso saṅghaṁ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhappaṭicchannāya chārattaṁ mānattaṁ yāciṁ.
私はかつて僧伽(サンガ)のただ中において、故意に(さんじゅつきー)精液を漏らしたる一つの波逸提(はいったい)の罪――五日間にわたり隠蔽せられたるもの――につき、根本への引き戻し(mūlāyapaṭikassana)を僧伽に請い求めた。私はまた僧伽のただ中において、その一つの故意の不浄漏出の罪――五日間隠蔽せられたるもの――につき、先の罪に合わせたる摂合別住(samodhānaparivāsa)を僧伽に請い求めた。私はかくして別住(parivāsa)を遂げ終えて、摩那埵(māṇatta)を受くるに値する者となりたるとき、ふたたびその間に、故意に精液を漏らしたる一つの罪を五日間にわたり隠して犯した。私はかさねて僧伽のただ中において、その一つの故意の不浄漏出の罪――五日間隠蔽せられたるもの――につき、根本への引き戻しを僧伽に請い求めた。私はまた僧伽のただ中において、その罪につき先の罪に合わせたる摂合別住を僧伽に請い求めた。かくして別住を遂げ終えた私は、三つの罪につき六夜の摩那埵を僧伽に請い求めた。私はその摩那埵を行じている間に、ふたたびその間に、故意に精液を漏らしたる一つの罪を五日間にわたり隠して犯した。私はかさねて僧伽のただ中において、その一つの故意の不浄漏出の罪――五日間隠蔽せられたるもの――につき、根本への引き戻しを僧伽に請い求めた。私はまた僧伽のただ中において、その罪につき先の罪に合わせたる摂合別住を僧伽に請い求めた。かくして別住を遂げ終えた私は、僧伽のただ中において、その一つの故意の不浄漏出の罪――五日間隠蔽せられたるもの――につき、六夜の摩那埵を僧伽に請い求めた。
副テーマ: karma,suffering,self,wisdom
導線タグ: 戒律違反,懺悔,繰り返す過ち,自己規律,罪の告白,修行の挫折,やり直し
智慧 vinaya 趣旨一致
‘paṭinissajjissasi taṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti? Sacāhaṁ paṭinissajjissāmīti, pabbājetabbo. Sacāhaṁ na paṭinissajjissāmīti, na pabbājetabbo. Pabbājetvā vattabbo— ‘paṭinissajjissasi taṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti? Sacāhaṁ paṭinissajjissāmīti, upasampādetabbo. Sacāhaṁ na paṭinissajjissāmīti, na upasampādetabbo. Upasampādetvā vattabbo— ‘paṭinissajjissasi taṁ pāpikaṁ diṭṭhin’ti? Sacāhaṁ paṭinissajjissāmīti, osāretabbo.
「汝はその邪見(pāpikā diṭṭhi)を捨て離れるか」と。もし「捨て離れます」と言うならば、出家させるべきである。もし「捨て離れません」と言うならば、出家させてはならない。出家させた後にさらに問うべし——「汝はその邪見を捨て離れるか」と。もし「捨て離れます」と言うならば、具足戒(upasampadā)を授けるべきである。もし「捨て離れません」と言うならば、具足戒を授けてはならない。具足戒を授けた後にさらに問うべし——「汝はその邪見を捨て離れるか」と。もし「捨て離れます」と言うならば、(僧団に)復帰させるべきである。
副テーマ: wisdom,self,karma
導線タグ: 誤った考え,考えを改める,改心,やり直し,受け入れ,成長,自己変革
智慧 vinaya 趣旨一致
“Anujānāmi, bhikkhave, pañcannaṁ saṅghe pavāretun”ti. Tena kho pana samayena aññatarasmiṁ āvāse tadahu pavāraṇāya cattāro bhikkhū viharanti. “bhagavatā anuññātaṁ pañcannaṁ saṅghe pavāretunti. Mayañcamhā cattāro janā. Kathaṁ nu kho amhehi pavāretabban”ti? “Anujānāmi, bhikkhave, catunnaṁ aññamaññaṁ pavāretuṁ. Evañca pana, bhikkhave, pavāretabbaṁ. Byattena bhikkhunā paṭibalena te bhikkhū ñāpetabbā— ‘Suṇantu me āyasmanto. Ajja pavāraṇā.
「比丘たちよ、五人(の場合)は僧伽において自恣(パーヴァーラナー)することを許可する。」 さてそのとき、ある住処において、その日の自恣(パーヴァーラナー)の日に、四人の比丘が住していた。〔彼らは言った。〕「世尊によって、五人は僧伽において自恣することが許可された。しかるに我らは四人である。いかにして我らは自恣すべきであろうか。」 〔そこで世尊は告げた。〕「比丘たちよ、四人(の場合)は互いに自恣することを許可する。そして比丘たちよ、かくのごとく自恣すべきである。賢明にして堪能なる比丘が、かの比丘たちに告知すべし——『諸々の尊者よ、聴かれよ。今日は自恣(パーヴァーラナー)の日なり。
副テーマ: teaching
導線タグ: 自信
⚠ 出家者向けの文脈
← 前9101112131415次 →

経典データの出典: SuttaCentral(CC0ライセンス)

© 2026 AIブッダ 禅 — トップ仏陀の教えブログお問い合わせ